Muzeum Okręgowe w Sandomierzu jest spadkobiercą i kontynuatorem działalności Muzeum Ziemi Sandomierskiej, którego uroczyste otwarcie odbyło się 5 maja 1921 roku.
Powstało dzięki inicjatywie członków sandomierskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. W początkowym okresie swojej działalności Muzeum nie posiadało własnego pomieszczenia, ale pomimo trudności lokalowych należało do najbardziej dynamicznie rozwijającej się placówki PTK. Zbiory, które systematycznie się powiększały, były przechowywane w prywatnych domach członków Towarzystwa. Dzięki staraniom założycieli w 1925 r. Muzeum przeniesiono do własnej siedziby mieszczącej się w nowo wybudowanym budynku PTK przy ulicy Gołębickiej, obecnie Żeromskiego.
Pierwszym kustoszem Muzeum Ziemi Sandomierskiej został Leon Wilkoński. Pełnił on funkcję kierownika tej placówki od 1927 r., aż do wybuchu II wojny światowej. Kustosz rozpoczął opracowywanie zgromadzonych eksponatów, zajął się ich katalogowaniem, założył księgi inwentarzowe.
Na zbiory muzealne składały się przede wszystkim zabytki archeologiczne, przyrodnicze (okazy mineralogiczne i entomologiczne), numizmaty oraz zabytki z zakresu kultury ludowej. Miały one najczęściej charakter regionalny, co wynikało z założeń programowych tego typu placówek. Nie gromadzono natomiast dzieł z zakresu sztuk pięknych i rzemiosła artystycznego.
Pierwsze eksponaty pochodziły z prywatnych zbiorów założycieli Muzeum, a także innych członków PTK. Niektórzy z nich, jak Zdzisław Lenartowicz i Leon Wilkoński samodzielnie prowadzili poszukiwania powierzchniowe i wykopaliskowe, które wzbogacały przede wszystkim zbiory archeologiczne.
cdn.
(źródło: Muzeum Okręgowe w Sandomierzu)
