Która forma jest poprawna: „w mieście Kielcach” czy „w mieście Kielce”?
Zacznijmy od tego, że wyrażenia typu miasto Kielce zawierają nadmiar informacji (wiadomo, że Kielce to miasto), a ich używanie w potocznej polszczyźnie jest rażące i potępiane przez wydawnictwa poprawnościowe. Stosowanie tych wyrażeń jest usprawiedliwione jedynie w odniesieniu do małych miejscowości, które mają prawa miejskie, o czym nie wszyscy muszą wiedzieć. Jeśli powiemy miasto Wyśmierzyce, to rzeczownik miasto wnosi istotną informację, bo niewiele osób wie, że ta miejscowość licząca 870 mieszkańców jest miastem, i to najmniejszym w Polsce.
Jednak omawiane połączenia pojawiają się w tekstach urzędowych i oficjalnych, a wówczas powstaje pytanie, czy odmieniać obydwa wyrazy, czy tylko pierwszy (w mieście Kielcach czy w mieście Kielce?). Popularny słownik poprawnej polszczyzny autorstwa Andrzeja Markowskiego (Warszawa 2001) uznaje za zgodne z normą językową jedynie odmienianie obu elementów: w mieście Poznaniu, do miasta Łodzi, dla miasta Krakowa. Konstrukcje: w mieście Poznań, do miasta Łódź, dla miasta Kraków profesor Markowski uważa za błędne. Natomiast Jan Grzenia, autor Słownika poprawnej polszczyzny (Warszawa 2004), jest bardziej liberalny, dopuszcza bowiem oba rozwiązania, a więc np. w mieście Wrocławiu lub w mieście Wrocław, w mieście Kłodzku lub w mieście Kłodzko. Które rozstrzygnięcie uznać za trafne?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, najlepiej sięgnąć do komunikatów Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, której orzeczenia mają charakter obowiązujący. W jednym z nich z 2001 roku czytamy: „Jeśli (...) w wyrażeniu, będącym nazwą jednostki administracyjnej, występuje wyraz miasto, to wówczas odmianie podlegają oba człony, czyli: do miasta Białegostoku, ku miastu Białemustokowi, o mieście Białymstoku”. A więc tylko w mieście Kielcach, nie:w mieście Kielce.
Jednak w zwyczaju językowym występują oba warianty. Na przykład w oficjalnych nazwach urzędów miast forma nie jest ujednolicona. Wyraz oznaczający nazwę miasta ma albo zgodnie z normą postać dopełniacza: Urząd Miasta Stołecznego Warszawy, Urząd Miasta Krakowa, Urząd Miasta Poznania, Urząd Miasta Lublina (choć Samorząd Miasta Lublin), albo formę mianownika: Urząd Miasta Katowice, Urząd Miasta Kielce. Według wspomnianej opinii Rady Języka Polskiego powinno być: Urząd Miasta Katowic, Urząd Miasta Kielc. Czasem wybierany jest trzeci wariant, być może po to, by uniknąć problemu językowego, np. Urząd Miejski w Białymstoku, Urząd Miejski w Gdańsku, Urząd Miejski Wrocławia.
Porad językowych udziela prof. zw. dr hab. Marek Ruszkowski – językoznawca, autor ponad 170 publikacji, w tym 10 książek, pracownik naukowy Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, rzeczoznawca podręczników szkolnych Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Pytania do prof. Marka Ruszkowskiego prosimy przesyłać na adres: pik@wdk-kielce.pl (w tytule prosimy zaznaczyć „Porady językowe”).
Zacznijmy od tego, że wyrażenia typu miasto Kielce zawierają nadmiar informacji (wiadomo, że Kielce to miasto), a ich używanie w potocznej polszczyźnie jest rażące i potępiane przez wydawnictwa poprawnościowe. Stosowanie tych wyrażeń jest usprawiedliwione jedynie w odniesieniu do małych miejscowości, które mają prawa miejskie, o czym nie wszyscy muszą wiedzieć. Jeśli powiemy miasto Wyśmierzyce, to rzeczownik miasto wnosi istotną informację, bo niewiele osób wie, że ta miejscowość licząca 870 mieszkańców jest miastem, i to najmniejszym w Polsce.
Jednak omawiane połączenia pojawiają się w tekstach urzędowych i oficjalnych, a wówczas powstaje pytanie, czy odmieniać obydwa wyrazy, czy tylko pierwszy (w mieście Kielcach czy w mieście Kielce?). Popularny słownik poprawnej polszczyzny autorstwa Andrzeja Markowskiego (Warszawa 2001) uznaje za zgodne z normą językową jedynie odmienianie obu elementów: w mieście Poznaniu, do miasta Łodzi, dla miasta Krakowa. Konstrukcje: w mieście Poznań, do miasta Łódź, dla miasta Kraków profesor Markowski uważa za błędne. Natomiast Jan Grzenia, autor Słownika poprawnej polszczyzny (Warszawa 2004), jest bardziej liberalny, dopuszcza bowiem oba rozwiązania, a więc np. w mieście Wrocławiu lub w mieście Wrocław, w mieście Kłodzku lub w mieście Kłodzko. Które rozstrzygnięcie uznać za trafne?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, najlepiej sięgnąć do komunikatów Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, której orzeczenia mają charakter obowiązujący. W jednym z nich z 2001 roku czytamy: „Jeśli (...) w wyrażeniu, będącym nazwą jednostki administracyjnej, występuje wyraz miasto, to wówczas odmianie podlegają oba człony, czyli: do miasta Białegostoku, ku miastu Białemustokowi, o mieście Białymstoku”. A więc tylko w mieście Kielcach, nie:w mieście Kielce.
Jednak w zwyczaju językowym występują oba warianty. Na przykład w oficjalnych nazwach urzędów miast forma nie jest ujednolicona. Wyraz oznaczający nazwę miasta ma albo zgodnie z normą postać dopełniacza: Urząd Miasta Stołecznego Warszawy, Urząd Miasta Krakowa, Urząd Miasta Poznania, Urząd Miasta Lublina (choć Samorząd Miasta Lublin), albo formę mianownika: Urząd Miasta Katowice, Urząd Miasta Kielce. Według wspomnianej opinii Rady Języka Polskiego powinno być: Urząd Miasta Katowic, Urząd Miasta Kielc. Czasem wybierany jest trzeci wariant, być może po to, by uniknąć problemu językowego, np. Urząd Miejski w Białymstoku, Urząd Miejski w Gdańsku, Urząd Miejski Wrocławia.
Porad językowych udziela prof. zw. dr hab. Marek Ruszkowski – językoznawca, autor ponad 170 publikacji, w tym 10 książek, pracownik naukowy Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, rzeczoznawca podręczników szkolnych Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Pytania do prof. Marka Ruszkowskiego prosimy przesyłać na adres: pik@wdk-kielce.pl (w tytule prosimy zaznaczyć „Porady językowe”).
