Marianna Wiśnios – prymitywistka, autorka obrazów o charakterze religijnym - urodziła się w 1909 r. w Ratajach, w powiecie starachowickim. Nie zdobyła wykształcenia, ukończyła trzy klasy szkoły powszechnej. W młodości ciężko pracowała na roli. Malowanie było jej pasją od dzieciństwa. W jej rodzinnej wsi zawsze dostrzegano, że jest inna, ma swój świat. Rysowała węglem, gliną, czasem farbkami do bielizny na kawałkach worków po cemencie i arkuszach pakunkowego papieru, zdobiła też domowe przedmioty. Aniela Grotowska, nauczycielka syna artystki Pawła, zachęciła ją do malowania.
Jej obrazy zaczęły się pojawiać na różnych wystawach. Na wystawie twórców ludowych w Iłży w 1972 roku autorka zdobyła wyróżnienie. Na wystawie sztuki ludowej ziemi kieleckiej w 1974 na Zamku w Szydłowcu uzyskała I nagrodę. Pierwsza wystawa indywidualna Marianny Wiśnios miała miejsce w Muzeum Narodowym w Kielcach w 1976 r. Jej prace wystawiano wielokrotnie m.in. w Kielcach, Warszawie, Częstochowie, Starachowicach, Sandomierzu, Radomiu, Łodzi, Krakowie, Miechowie, Wrocławiu i Kozienicach. Obrazy artystki z prywatnych zbiorów prezentowano w RFN, USA, Meksyku, Muzeum Narodowym w Kielcach i Brukseli. Jej obrazy znajdują się w wielu muzeach i prywatnych kolekcjach. Prace artystki znajdują się też w siedzibie Światowej Organizacji Własności Intelektualnej w Genewie oraz w Muzeum Polskim w Raperswilu. Marianna Wiśnios namalowała też dwa obrazy dla ONZ. Część jej prac znajduje się na Jasnej Górze. Malarka za swa pracę została wyróżniona nagrodą artystyczną im. Brata Alberta, nagrodą im. Jana Procka, tytułem Zasłużonego Działacza Kultury, Dyplomem Honorowym Ministra Kultury i Sztuki oraz nagrodą im. Oskara Kolberga.
Twórczość Marianny Wiśnios to dzieła klasyfikowane między malarstwem naiwnym, ludowym, nieprofesjonalnym i prymitywnym. Artystka po prostu malowała swoje uczucia, modlitwy, zasłyszane legendy, przyśpiewki oraz motywy chrześcijańskie. Tworzyła z wyobraźni, a tematem jej prac były uczucia. Jej twórczość należy do najciekawszych w Polsce zjawisk artystycznych okresu powojennego. Pozostaje malarką, której samorodny oryginalny talent rozsławił Rataje, ziemię wąchocką i region świętokrzyski na cały świat.
W 1993 roku Marianna Wiśnios, ze względu na zły stan zdrowia, zamieszkała w Wąchocku u syna Norberta. Tam zmarła 24 października 1996 roku i tam została pochowana. W Ratajach, gdzie się urodziła, przy kaplicy św. Zofii, w 2000 r. umieszczono głaz z tablicą poświęconą artystce.
Źródło:
Muzeum Narodowe w Kielcach
Erber Barbara, Marianna Wiśnios – życie i twórczość, Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach, t. 16, 1988.
Mielicka Halina, Malarstwo Marianny Wiśnios, Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach, T. 17, Kielce 1993.
Jej obrazy zaczęły się pojawiać na różnych wystawach. Na wystawie twórców ludowych w Iłży w 1972 roku autorka zdobyła wyróżnienie. Na wystawie sztuki ludowej ziemi kieleckiej w 1974 na Zamku w Szydłowcu uzyskała I nagrodę. Pierwsza wystawa indywidualna Marianny Wiśnios miała miejsce w Muzeum Narodowym w Kielcach w 1976 r. Jej prace wystawiano wielokrotnie m.in. w Kielcach, Warszawie, Częstochowie, Starachowicach, Sandomierzu, Radomiu, Łodzi, Krakowie, Miechowie, Wrocławiu i Kozienicach. Obrazy artystki z prywatnych zbiorów prezentowano w RFN, USA, Meksyku, Muzeum Narodowym w Kielcach i Brukseli. Jej obrazy znajdują się w wielu muzeach i prywatnych kolekcjach. Prace artystki znajdują się też w siedzibie Światowej Organizacji Własności Intelektualnej w Genewie oraz w Muzeum Polskim w Raperswilu. Marianna Wiśnios namalowała też dwa obrazy dla ONZ. Część jej prac znajduje się na Jasnej Górze. Malarka za swa pracę została wyróżniona nagrodą artystyczną im. Brata Alberta, nagrodą im. Jana Procka, tytułem Zasłużonego Działacza Kultury, Dyplomem Honorowym Ministra Kultury i Sztuki oraz nagrodą im. Oskara Kolberga.
Twórczość Marianny Wiśnios to dzieła klasyfikowane między malarstwem naiwnym, ludowym, nieprofesjonalnym i prymitywnym. Artystka po prostu malowała swoje uczucia, modlitwy, zasłyszane legendy, przyśpiewki oraz motywy chrześcijańskie. Tworzyła z wyobraźni, a tematem jej prac były uczucia. Jej twórczość należy do najciekawszych w Polsce zjawisk artystycznych okresu powojennego. Pozostaje malarką, której samorodny oryginalny talent rozsławił Rataje, ziemię wąchocką i region świętokrzyski na cały świat.
W 1993 roku Marianna Wiśnios, ze względu na zły stan zdrowia, zamieszkała w Wąchocku u syna Norberta. Tam zmarła 24 października 1996 roku i tam została pochowana. W Ratajach, gdzie się urodziła, przy kaplicy św. Zofii, w 2000 r. umieszczono głaz z tablicą poświęconą artystce.
Źródło:
Muzeum Narodowe w Kielcach
Erber Barbara, Marianna Wiśnios – życie i twórczość, Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach, t. 16, 1988.
Mielicka Halina, Malarstwo Marianny Wiśnios, Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach, T. 17, Kielce 1993.
