Niedziela, 21 kwietnia 2024 - Jarosława, Konrada, Selmy

Busko-Zdrój - kościółek cmentarny pw. św. Leonarda A A A

Środa, 30 kwietnia 2008 Autor: Agnieszka Markiton
„Kościółek św. Leonarda na cmentarzu grzebalnym, drewniany, dawniej parafialny, rozmiarów 18 na 16 łokci, składa się z węższego prezbiterium, nawy i kruchty. Nad arkadą jest mały krucyfiks. Obok niego figurki NMP i św. Jana. Napis: Wal. W.C.A.D. 1699. Kościołek znajduje się w złym stanie. Czasem w Krzyżowe dnie odprawia się w nim Msza św.” – tyle napisał ksiądz Wiśniewski.
Trzystuletni kościółek św. Leonarda w Busku nie jest pierwszym obiektem sakralnym stojącym w tym miejscu. Już sam dobór jego patrona może stanowić dowód na wczesnopiastowskie korzenie tej fundacji – wezwanie św. Leonarda nadawano chętnie na przełomie XI/XII stulecia. Była tu więc siedziba najstarszej w Busku parafii, erygowanej jeszcze przed założeniem w Busku klasztoru norbertanów. Gdy miasto Busko rozwinęło się w sąsiedztwie klasztoru, tam też przeniesiono parafię, odbierając ja św. Leonardowi z Przedmieścia Krakowskiego. Istnieje zapis z roku 1644 wspominający o tym obiekcie, nazywanym wówczas już kaplicą, gdzie mszy już nie odprawiano, z uwagi na zły stan techniczny. Na pocieszenie zapisano, że zgromadzone zostało już drewno na budowę nowej kaplicy.
Do budowy – jak wynika z tekstu wyrytego na belce, a zacytowanego przez księdza Wiśniewskiego – doszło w roku 1699. Pięćdziesiąt lat później, w roku 1748 miał miejsce remont dokonany z funduszy Reginy Zawadzkiej. Przy prezbiterium stała wówczas zakrystia, wewnątrz był ołtarz z figurą świętego, a dach wieńczyła sygnaturka pokryta blachą.
Kościółek mocno ucierpiał w czasie ostatniej wojny. Powojenne remonty miały początkowo powierzchowny charakter. Dawną świetność przywrócono mu dopiero w latach 1997- 98.
Kościółek zbudowany jest w konstrukcji zrębowej (za wyjątkiem kruchty) wzmacnianej lisicami, ustawionej na podmurówce z kamienia. Jest orientowany i składa się z kwadratowej nawy, węższego od niej, trójbocznie zamkniętego prezbiterium, maleńkiej zakrystii i dostawionej od zachodu kruchty. Zastosowana tu więźba dachowa (storczykowa) wraz z typowymi dla kościołów Małopolski zaskrzynieniami sprawia, że boczne części nawy są obniżone. Dach nawy i prezbiterium ma wspólną kalenicę, pobity jest gontem, a wieńczy go arkadowa sygnaturka kryta miedzianą blachą. Nad zakrystią wykonany jest dach pulpitowy, zaś nad kruchtą – dach dwuspadowy. Elewacje są oszalowane pionowymi deskami – na narożnikach znajdują się zespolone pilastry o żłobkowanych trzonach, zwieńczonych korynckimi głowicami, będące przykładem dobrej, snycerskiej roboty.

Tekst: Roman Mirowski,
Źródło: Roman Mirowski, „Drewniane kościoły i dzwonnice Ziemi Świętokrzyskiej”, 2002 r. RM

Słowniczek:
Arkada (łac. arcus - łuk) - szereg łuków opartych na słupach lub filarach. Arkada znana jest od czasów starożytnego Rzymu, stosowana głównie w akweduktach, krużgankach, loggiach.
Sygnaturka to mała wieża kościelna, w której zazwyczaj umieszcza się najmniejszy z dzwonów, również nazywany sygnaturką. Element ten położony jest zazwyczaj nad skrzyżowaniem transeptu z nawą główną w większych kościołach, lub nad prezbiterium w mniejszych świątyniach.
Konstrukcja zrębowa - ściana drewniana znana już w czasach prehistorycznych (od neolitu). Do dzisiaj kontynuowana w rejonach o bogatych tradycjach ciesielskich takich jak Podhale czy Kurpie.
Ściana składa się z ułożonych poziomo wieńców z belek drewnianych łączonych w narożach (węgłach) na zamki z ostatkami lub bez nich. Ostatkami nazywa się wystające poza obrys budynku końce belek. Belki leżące na sobie łączy się na ogół dębowymi kołkami - tyblami, chroniąc je przed przesunięciem. Szczelinę pomiędzy nimi należy uszczelnić np. sznurem, pakułami, wysuszonym mchem.
Więźba dachowa - drewniana konstrukcja dachu, drewniany szkielet dachu, który przenosi obciążenia z pokrycia dachowego.
Kalenica - najwyższa część dachu utworzona na przecięciu połaci dachowych.
Gont – drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych.
Dach pulpitowy - dach jednospadowy (o jednej połaci dachowej).
Pilaster to ustawiony przy ścianie (lub w częściowo w nią wtopiony) filar, nieznacznie występujący przed lico ściany. Pełni on zarówno funkcję konstrukcyjną (podpora), jak też dekoracyjną (rozczłonkowuje ścianę). Podobnie jak kolumna składa się z głowicy, gładkiego lub kanelowanego trzonu oraz czasami z bazy i cokołu. Stosowano również pilastry zwielokrotnione (tworzyły je nałożone na siebie, coraz węższe pilastry).
Głowica (kapitel) to najwyższa, wieńcząca część kolumny, filaru lub pilastra, będąca pośrednim członem konstrukcyjnym między podporą (np. trzonem kolumny) - od której jest szersza, co zapewnia bardziej stabilną konstrukcję całości - oraz elementami dźwiganymi (np. belkowaniem). Ze względu na swoje usytuowanie głowica pełni także funkcje dekoracyjne.

Źródło: pl.wikipedia.org

ZDJĘCIA

Kościółek św. Leonarda - Szkic - Roman Mirowski
Kościółek św. Leonarda - XVII wieczny modrzewiowy Kościółek św. Leonarda
Kościółek św. Leonarda - Dwuspadowy dach kryty gontem z arkadową sygnaturką
Kościółek św. Leonarda - Narożnik kościoła zdobiony snycerską robotą
Kościółek św. Leonarda - Narożnik kościoła zdobiony snycerską robotą
Kościółek św. Leonarda - Drewniany portal prowadzący do nawy
Kościółek św. Leonarda - Nadproże ozdobione reliefem z datą budowy kościoła
Kościółek św. Leonarda - Polichromowana belka nad wejściem do nawy
Kościółek św. Leonarda - Nawa i prezbiterium przykryte płaskimi stropami
Kościółek św. Leonarda - Belka tęczowa z rzeźbami Matki Boskiej i św. Jana
Kościółek św. Leonarda - Późnobarokowy ołtarz główny
Kościółek św. Leonarda - Posążek św. Leonarda na ołtarzu głównym
Kościółek św. Leonarda - Figurka Neipokalanego Poczęcia NMP
Kościółek św. Leonarda - Otwór wejściowy ołtarza
Kościółek św. Leonarda - Graniczny łuk tęczowy z napisem
Kościółek św. Leonarda - Polichromia stropu prezbiterium
Kościółek św. Leonarda - Obrazy drogi krzyżowej pędzla nieznanego ludowego artysty
Kościółek św. Leonarda - Kamienna podmurówka kościoła
Kościółek św. Leonarda - Fragment oryginalnej kamiennej posadzki
Kościółek św. Leonarda - Grób rodziny Rzewuskich
Kościółek św. Leonarda - Nagrobki żeliwne w formie krzyża
Kościółek św. Leonarda - Nagrobki żeliwne w formie krzyża
Kościółek św. Leonarda - Nagrobek kamienny na nieczynnym cmentarzu grzebalnym

Konkurs pt. "Kapliczki w obiektywie. Uwiecznij ducha tradycji"

Wojewódzki Dom Kultury w Kielcach i Muzeum Wsi Kieleckiej zapraszają fotografów-amatorów do...

Zespół UŚMIECH szykuje premierową inscenizację na tegoroczne SANS w Lublinie

"Bar, czyli wspomnienie" – taki tytuł będzie nosiła premierowa inscenizacja taneczna, która...

Bebelno - Kościół parafialny p.w. Narodzenia NMP

Pierwsza wzmianka o parafii w Bebelnie (gm. Włoszczowa) pochodzi z wieku XV, z czasów Długosza,...

IX Kielecki Przegląd Polskich Filmów Fabularnych „Historia w filmie”

We wtorek, 16 kwietnia, w kinie Fenomen w Wojewódzkim Domu Kultury im. Józefa Piłsudskiego w...

Wybitny skrzypek Mieczysław Jaroński bohaterem kolejnej pocztówki z cyklu "KielczaNIE NIEzwykli, NIEzapomniani"

Nakładem Poczty Polskiej ukazała się kontynuacja cyklu „KielczaNIE NIEzwykli, NIEzapomniani”, w...

Wernisaż wystawy absolwentów kieleckiego Plastyka w Galerii Winda

Kieleckie Centrum Kultury zaprasza na wernisaż prac dyplomowych uczniów Państwowego Liceum Sztuk...

Konkurs pt. "Kapliczki w obiektywie. Uwiecznij ducha tradycji"

Wojewódzki Dom Kultury w Kielcach i Muzeum Wsi Kieleckiej zapraszają fotografów-amatorów do...

Przebojowa, mistrzowska i młoda wiosna w Filharmonii Świętokrzyskiej

Wiosna w Filharmonii Świętokrzyskiej w Kielcach zapowiada się bardzo ciekawie. Podczas środowej...

Powered by Actualizer & Heuristic
Copyright © 2014 by PIK KIELCE
Licznik odwiedzin: 61 377 086
Polityka prywatności | Mapa strony

Cookies

Ta strona korzysta z cookies, które instalowane są w Twojej przeglądarce, więcej informacji w Polityce Prywatności