Niedziela, 21 kwietnia 2024 - Jarosława, Konrada, Selmy

Chotel Czerwony - kościół parafialny A A A

Sobota, 20 lutego 2010 Autor: Agnieszka Markiton
„Chotel Czerwony, wieś poduchowna, w guberni radomskiej, powiecie stopnickim, tak nazwana od kościelnego czerwonego dachu; była od niepamiętnych czasów własnością kapituły kollegijackiej wiślickiej, w której ręku aż do jej suppressyi zostawała, zaś przy inkameracyi dóbr kościelnych, przeszła na własność rządową; parafija tutejsza jest wielce starożytna i rozległa półczwartej mili, niegdyś aż pod miasto Chmielnik sięgała...” – czytamy w „Encyklopedii” Orgelbranda wydanej w 1861 roku.
Musiała istotnie być parafia w Chotlu „wielce starożytna”, skoro w dokumencie z roku 1244 jako świadek występuje niejaki Bryk (Brictius), parafianin de Chotel. Obecny, gotycki kościół którego patronami są św. Stefan Król i św. Bartłomiej, zbudowany został jako fundacja Jana Długosza ok. lat 1440 – 50, na miejscu wcześniejszego, drewnianego obiektu. Kościół pięknie położony na wyniosłym gipsowym wzgórzu, otoczony starym murem z bramką, na której wyryty jest herb z Polskim Orłem, dominuje nad całą okolicą.
Kościół murowany jest z kamienia i otynkowany. Nawa ma plan zbliżony do kwadratu, podobnie jak nieco od niej węższe prezbiterium. Do prezbiterium przylega od północy zakrystia, a do nawy dwie kruchty: południowa, gotycka oraz zachodnia z roku 1850, piętrowa. Wnętrza nakryte są gotyckimi sklepieniami sieciowymi ze zwornikami, na których wyrzeźbione są herby - w prezbiterium Polski Orzeł zaś w nawie Wieniawa Długosza i Dębno Oleśnickich. Zewnętrzne ściany kościoła opinają skarpy. Dach jest wysoki, stromy, pokryty czerwoną dachówką. Zachodni szczyt nawy, a także wschodni szczyt prezbiterium zdobią ostrołukowe blendy, a wieńczą je kamienne krzyże.
Najciekawszym z zachowanych elementów rzeźbiarskich jest tablica erekcyjna, wmurowana w ścianę kruchty nad wewnętrznym portalem. Przedstawia ona płaskorzeźbione postaci: Matki Boskiej z Dzieciątkiem, św. Stefana, św. Hieronima oraz w lewym górnym rogu popiersie muratora albo kamieniarza, który ją odkuł. Dookoła biegnie napis: „Anno Domini MCCCCL ad honorem omnipotentis Dei et Beatae Mariae Virginis Sanctorum Stephani regis et Ieronimi Eccl. Doctoris haec ecclesia est fabricata”. Nie wymieniono tu współpatrona kościoła, św. Bartłomieja, pod którego wezwaniem wzniesiony był poprzedni, drewniany kościół, a któremu pieczę nad nową świątynią powierzono zapewne nieco później.
Bardzo dobrze zachowały się detale architektoniczne – kamienne, ostrołukowe portale, obramienia okienne oraz żelazne drzwi okute w skośną kratę, a wyposażone w stare zamki i kłódki. Podczas remontu w roku 1957 odkryto fragmenty gotyckiej polichromii ornamentalnej z XVI stulecia.
Wyposażenie wnętrz kościoła jest od jego murów znacznie młodsze. Ołtarz główny jest późnobarokowy, z około połowy wieku XVIII, ale zawiera m. in. późnogotycki krucyfiks z końca wieku XV, gotycką rzeźbę Matki Boskiej Bolesnej i barokową figurę św. Jana. Dwa ołtarze boczne są rokokowe, ambona połączona z konfesjonałem pochodzi z 1. ćwierci XIX stulecia, ale charakter ma barokowy.
Kościół odnawiany był po raz pierwszy w roku 1645, potem remontowano go w 2. połowie wieku XIX i po ostatniej wojnie, w roku 1947. Kilka lat temu otrzymał nową więźbę dachową i nowe, dachówkowe pokrycie.

Tekst: Roman Mirowski
Źródło: Roman Mirowski, Świętokrzyski album, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Warszawie - Regionalny Ośrodek w Kielcach / Mediateka. 2004.

Słowniczek:
Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę. Powstanie gotyku związane jest z rozwijającą się pod koniec średniowiecza kulturą dworską, rycerską i mieszczańską.
Sklepienie sieciowe - sklepienie najczęściej kolebkowe, w którym wprowadzono krzyżujące się żebra. Żebra tworzą siatkę rombów. Sklepienie wprowadzono pod koniec gotyku.
Zwornik (klucz) – jako termin z dziedziny historii architektury: jeden z (klińców) w łuku arkady, w łuku sklepiennym. Usytuowany w najwyższym punkcie sklepienia lub łęku. Określany też jako kliniec szczytowy, kliniec kluczowy. Zazwyczaj o nieco większych wymiarach niż pozostałe ciosy kamienne lub cegły. Przenosił siły ściskające. Często był ozdabiany. Określenie klucz częściej stosuje się w odniesieniu do łęku, archiwolty, natomiast zwornik – w odniesieniu do sklepienia.
Blenda (niem. blende ślepe okno, ślepa wnęka) – płytka wnęka w ścianie, o wykroju arkady lub okna, stosowana przede wszystkim w celach estetycznych, rzadziej do odciążenia ściany. Charakterystyczna dla architektury gotyckiej, często stosowana jako dekoracja szczytów, mogła być tynkowana na biało lub wypełniona malowanym maswerkiem imitującym laskowania okien.
Polichromia - wielobarwna ozdoba malarska ścian, sufitów, podniebienia sklepień, rzeźb stosowana do dekoracji wewnętrznych i zewnętrznych. Polichromie wykonywano nie tylko na materiałach kamiennych i tynkach, ale także na drewnie, wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń w budownictwie sakralnym i świeckim.
Barok (z por. barocco - "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque - "bogactwo ozdób") główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy: od końca XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.
Rokoko - styl, nurt w sztuce, zwłaszcza w architekturze wnętrz, ornamentyce (rocaille - muszla zdobiąca grotę), rzemiośle artystycznym (głównie porcelana i meble), malarstwie. Wywodzi się z baroku, występujący w Europie około połowy XVIII wieku. Odznacza się lekkością i dekoracyjnością form, swobodną kompozycją, asymetrią i płynnością linii oraz motywami egzotycznymi (np. chińskimi). Styl rokokowy najsilniej rozwinął się we Francji

ZDJĘCIA

Kościół w Chotlu Czerwonym - Rycina - Roman Mirowski
Kościół w Chotlu Czerwonym - Rycina - Roman Mirowski
Kościół w Chotlu Czerwonym - Gotycki kościół.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Kościół murowany z kamienia i otynkowany.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Kościół otoczony starym murem z bramką.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Na bramce wyryty jest herb z Polskim Orłem.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Nawa i prezbiterium maja plan zbliżony do kwadratu.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Kruchta zachodnia przylegająca do nawy.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Data wybudowania kruchty zachodniej.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Zachodni szczyt nawy zdobią ostrołukowe blendy.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Wschodni szczyt prezbiterium zdobią ostrołukowe blendy.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Kruchta południowa przylegająca do nawy.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Do prezbiterium przylega od północy zakrystia.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Dach jest wysoki, stromy, pokryty czerwoną dachówką.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Kamienny portal kruchty południowej.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Zegar słoneczny.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Rysunki stóp wyryte w murze kruchty południowej.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Rysunki stóp wyryte w murze kruchty południowej.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Zachowane żelazne drzwi okute w skośną kratę.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Ostrołukowy portal wewnętrzny w kruchcie południowej.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Tablica erekcyjna.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Zachowana polichromia.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Zachowana polichromia.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Zachowana polichromia.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Nawa główna.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Gotyckie sklepienie sieciowe ze zwornikami.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Na zwornikach wyrzeźbione są herby.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Ostrołuk oddzielający prezbiterium od nawy.
Kościół w Chotlu Czerwonym - W prezbiterium na zworniku wyrzeźbiony jest Polski Orzeł.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Prezbiterium.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Późnobarokowy ołtarz główny.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Dawne tabernakulum.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Fragment portalu do zakrystii.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Ambona połączona z konfesjonałem.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Rokokowy ołtarz boczny.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Późnogotycki krucyfiks z końca wieku XV.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Chór.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Fragment muru otaczającego kościół.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Fragment odkrytego napisu na murze kościoła.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Kościół jest położony na gipsowym wzgórzu.
Kościół w Chotlu Czerwonym - Formy gipsowe tzw. jaskółcze ogony.

Konkurs pt. "Kapliczki w obiektywie. Uwiecznij ducha tradycji"

Wojewódzki Dom Kultury w Kielcach i Muzeum Wsi Kieleckiej zapraszają fotografów-amatorów do...

Zespół UŚMIECH szykuje premierową inscenizację na tegoroczne SANS w Lublinie

"Bar, czyli wspomnienie" – taki tytuł będzie nosiła premierowa inscenizacja taneczna, która...

Bebelno - Kościół parafialny p.w. Narodzenia NMP

Pierwsza wzmianka o parafii w Bebelnie (gm. Włoszczowa) pochodzi z wieku XV, z czasów Długosza,...

IX Kielecki Przegląd Polskich Filmów Fabularnych „Historia w filmie”

We wtorek, 16 kwietnia, w kinie Fenomen w Wojewódzkim Domu Kultury im. Józefa Piłsudskiego w...

Wybitny skrzypek Mieczysław Jaroński bohaterem kolejnej pocztówki z cyklu "KielczaNIE NIEzwykli, NIEzapomniani"

Nakładem Poczty Polskiej ukazała się kontynuacja cyklu „KielczaNIE NIEzwykli, NIEzapomniani”, w...

Wernisaż wystawy absolwentów kieleckiego Plastyka w Galerii Winda

Kieleckie Centrum Kultury zaprasza na wernisaż prac dyplomowych uczniów Państwowego Liceum Sztuk...

Konkurs pt. "Kapliczki w obiektywie. Uwiecznij ducha tradycji"

Wojewódzki Dom Kultury w Kielcach i Muzeum Wsi Kieleckiej zapraszają fotografów-amatorów do...

Przebojowa, mistrzowska i młoda wiosna w Filharmonii Świętokrzyskiej

Wiosna w Filharmonii Świętokrzyskiej w Kielcach zapowiada się bardzo ciekawie. Podczas środowej...

Powered by Actualizer & Heuristic
Copyright © 2014 by PIK KIELCE
Licznik odwiedzin: 61 377 322
Polityka prywatności | Mapa strony

Cookies

Ta strona korzysta z cookies, które instalowane są w Twojej przeglądarce, więcej informacji w Polityce Prywatności