Celem wystawy jest zaprezentowanie roli literatury w kształtowaniu i utrwalaniu postulatów rozwoju techniki oraz pokazanie najciekawszych wynalazków, które zmieniły życie ówczesnego społeczeństwa. Ekspozycja jest próbą zilustrowania słów Stefana Żeromskiego, który w "Róży" napisał: Jedyną potęgą istotną i niewątpliwą jest geniusz i funkcja jego – wynalazek.
Druga poł. XIX i początki XX stulecia to czas, gdy tworzył Stefan Żeromski. Wtedy rozpoczęła się era „drugiej rewolucji przemysłowej” i nastąpił gwałtowny rozwój nauki. Towarzyszyło mu powstanie nowych rozwiązań technicznych – począwszy od wynalezienia lampy naftowej, dynamitu, żarówki, telefonu – aż po ruchome schody. Literatura jak zwierciadło odbijała zmiany zachodzące w świecie. Najwybitniejsi polscy pisarze, m.in.: Bolesław Prus, Stefan Żeromski nie pozostali obojętni wobec tych przemian. Opisywali w swych utworach „techniczne nowinki”, a nawet kreowali literacką rzeczywistość, powołując do życia bohaterów, którzy owładnięci wizją tworzenia, konstruowali wynalazki.
Na wystawie zostaną zaprezentowane wynalazki z XIX wieku i z pierwszej połowy wieku XX. Będą to: radioodbiorniki, głośniki, aparaty telefoniczne, fonografy, patefony i gramofony. Niezwykle ważnym wynalazkiem techniki XIX wieku była maszyna do pisania. Wśród wybitnych pisarzy europejskich pierwszy używał jej Lew Tołstoj, a z polskich – Bolesław Prus. Stefan Żeromski był pisarzem, który nigdy po nią nie sięgnął. Nie używał też do pisania pióra wiecznego, popularnego wtedy wynalazku. Ważną postacią w świecie XIX-wiecznej nauki był Polak, Ignacy Łukasiewicz, który w 1853 roku opracował pierwszą konstrukcję lampy naftowej. XIX-wieczne lampy naftowe to prawdziwe dzieła sztuki, oprócz funkcji oświetlenia wnętrz były ich cennym elementem dekoracyjnym. Pochodzące z XIX i początku XX wieku lampy naftowe będą stanowiły element listopadowej ekspozycji. W 2013 roku przypada 160. rocznica opracowania konstrukcji lampy naftowej, zaś w 2014 roku będziemy obchodzić 160. rocznicę zapalenia pierwszej ulicznej lampy naftowej (Gorlice 1854).
Dopełnieniem ekspozycji poświęconej tym wynalazkom będzie przygotowanie specjalnego pomieszczenia, w którym dzięki specyficznemu układowi ścian, powstanie złudzenie optyczne. Pomieszczenie to nazwane jest pokojem Amesa.
Na wernisaż wystawy zapraszamy 20 listopada o godzinie 18.00. Ekspozycję będzie można oglądać do 31 marca 2014 roku.
Źródło: Muzeum Narodowe w Kielcach
