Jadę do Cebera czy Ceberu (miejscowość Ceber)?
W województwie świętokrzyskim jest jedna miejscowość o nazwie Ceber (jej część to Ceber-Kolonia). Jest to wieś w gminie Bogoria w powiecie staszowskim. Teoretycznie w dopełniaczu możliwe są aż cztery formy: Cebera, Ceberu, Cebra, Cebru. Z gramatycznego punktu widzenia wszystkie są poprawne. Różnią się zarówno postacią tematu fleksyjnego, który zawiera drugie e lub nie (Ceber-, Cebr-), jak i końcówką (-a, -u). Nie ma ścisłej reguły, która mówiłaby, kiedy w rzeczownikach rodzaju męskiego zakończonych na -er samogłoska e pozostaje w odmianie, a kiedy nie. Dlatego na przykład mówimy kuter – kutra (nie: kutera), ale komputer – komputera (nie: komputra). Podobnie jest z końcówkami -a, -u w dopełniaczu, które mogą niekiedy być używane wymiennie, np. fileta/filetu, krawata/krawatu, przystanka/przystanku.
W tej sytuacji o odmianie decyduje lokalny zwyczaj językowy, który powinien być brany pod uwagę przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych. Zgodnie z rozstrzygnięciem Komisji poprawna forma to Cebra. Wydaje się to naturalne, ponieważ rzeczownik pospolity ceber (duże, okrągłe naczynie do noszenia wody lub innych płynów) ma taką właśnie odmianę: cebra, cebrowi, ceber, cebrem, cebrze. Powszechnie znane jest powiedzenie Leje jak z cebra (nie: cebera). Przymiotnik od nazwy Ceber brzmi cebrowski. Powyższe rozstrzygnięcia normatywne znalazły odzwierciedlenie w Słowniku nazw miejscowości województwa świętokrzyskiego mojego autorstwa (Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, Kielce 2020).
Porad językowych udziela prof. dr hab. Marek Ruszkowski – językoznawca, autor ponad 230 publikacji, w tym 12 książek, pracownik naukowy Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, rzeczoznawca podręczników szkolnych Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Pytania do prof. Marka Ruszkowskiego prosimy przesyłać na adres: pik@wdk-kielce.pl (w tytule prosimy zaznaczyć „Porady językowe”).
W województwie świętokrzyskim jest jedna miejscowość o nazwie Ceber (jej część to Ceber-Kolonia). Jest to wieś w gminie Bogoria w powiecie staszowskim. Teoretycznie w dopełniaczu możliwe są aż cztery formy: Cebera, Ceberu, Cebra, Cebru. Z gramatycznego punktu widzenia wszystkie są poprawne. Różnią się zarówno postacią tematu fleksyjnego, który zawiera drugie e lub nie (Ceber-, Cebr-), jak i końcówką (-a, -u). Nie ma ścisłej reguły, która mówiłaby, kiedy w rzeczownikach rodzaju męskiego zakończonych na -er samogłoska e pozostaje w odmianie, a kiedy nie. Dlatego na przykład mówimy kuter – kutra (nie: kutera), ale komputer – komputera (nie: komputra). Podobnie jest z końcówkami -a, -u w dopełniaczu, które mogą niekiedy być używane wymiennie, np. fileta/filetu, krawata/krawatu, przystanka/przystanku.
W tej sytuacji o odmianie decyduje lokalny zwyczaj językowy, który powinien być brany pod uwagę przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych. Zgodnie z rozstrzygnięciem Komisji poprawna forma to Cebra. Wydaje się to naturalne, ponieważ rzeczownik pospolity ceber (duże, okrągłe naczynie do noszenia wody lub innych płynów) ma taką właśnie odmianę: cebra, cebrowi, ceber, cebrem, cebrze. Powszechnie znane jest powiedzenie Leje jak z cebra (nie: cebera). Przymiotnik od nazwy Ceber brzmi cebrowski. Powyższe rozstrzygnięcia normatywne znalazły odzwierciedlenie w Słowniku nazw miejscowości województwa świętokrzyskiego mojego autorstwa (Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, Kielce 2020).
Porad językowych udziela prof. dr hab. Marek Ruszkowski – językoznawca, autor ponad 230 publikacji, w tym 12 książek, pracownik naukowy Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, rzeczoznawca podręczników szkolnych Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Pytania do prof. Marka Ruszkowskiego prosimy przesyłać na adres: pik@wdk-kielce.pl (w tytule prosimy zaznaczyć „Porady językowe”).
