W sumie uważa się, że tańce te reprezentują dominujące i charakterystyczne cechy muzyczne i ruchowe polskich tańców ludowych, a ich nazwy - polonez, krakowiak, mazur, kujawiak (z wyjątkiem oberka) nie są pochodzenia ludowego a tylko określają przynależność etniczną - Mazowsze, Krakowskie, Kujawy.
Proces kształtowania się poszczególnych tańców narodowych nie dokonywał się równocześnie. Najdłuższą historię miał polonez i mazur. Te tańce też najdalej odchodzą od autentyku muzycznego i tanecznego. Krakowiak i kujawiak wykazują bliższe związki z muzyką ludową. Największe powiązania z wiejskim tańcem wykazuje oberek - taniec, który najpóźniej wszedł do grupy narodowych tańców polskich, który zachował swą zbliżoną do oryginalnej nazwę.
Cechy muzyczne tych tańców dają się dość jednoznacznie określić jako typowe dla danego regionu. Pod nowymi nazwami, obcymi środowisku wiejskiemu - polonez, mazur, krakowiak - kryje się nawiązanie nie do jednego, konkretnego tańca znanego na Mazowszu, w Krakowskim itp., lecz do pewnych dominujących cech muzycznych i tanecznych występujących w tych regionach. W tym sensie - znaczenie nazw tańców narodowych jest odmienne niż w tańcach ludowych - gdyż są one nazwami gatunku, typu muzyczno-tanecznego.
Na obraz tańców narodowych w okresie największej ich popularności w Polsce, czyli w XIX w., złożyło się wiele czynników. Tańce narodowe XIX wieku są to nowe kompozycje muzyczne i kompozycje taneczne, tworzone przez kompozytorów-muzyków różnego typu i tancerzy na „wzór" tańców wiejskich pochodzących z określonego regionu. Te utwory muzyczne zachowują przeważnie rysunek melodyczny, schematy metro-rytmiczne i tempo podobne do pierwowzorów ludowych, mają natomiast inną konstrukcję, inny aparat wykonawczy i ówcześnie spełniały inną funkcję. Kompozycje taneczne stanowią często kompilację elementów przejętych z różnych środowisk regionalnych i społecznych, a układy tańców są niepomiernie w stosunku do pierwowzorów rozbudowane. Dlatego też komponowana do tych tańców muzyka, jej rozmiary, forma i strona wykonawcza jest zupełnie inna niż w pierwowzorze. Należy również dodać, że obce tańce te, które były w Polsce popularne w XVII wieku wywarły pewien nie bez znaczenia wpływ na uformowanie obrazu polskich tańców narodowych.
Ważną rolę w kształtowaniu formy muzycznej i tanecznej tańców narodowych odegrały również środowiska szlacheckie i mieszczańskie a również scena polska. Bez tego przejściowego etapu, bez powiązania ich z dziejami Polski, z walkami narodowymi - byłyby one tylko zwykłą adaptacją tańców ludowych w nowym środowisku społecznym, byłyby pozbawione treści pozamuzycznych i pozatanecznych, treści patriotycznych, które prawie przez cały wiek XIX czyniły z nich symbol „polskości", narodu, którego państwo na mapie świata nie istniało. Również strój, w jakim wykonywane były polonezy, mazury, krakowiaki w I połowie XIX w. (szlachecki - w polonezie, ułański - w mazurze, krakowski - z „szabelką") i szereg skomponowanych figur tłumaczyły się udziałem społeczeństwa w walkach wyzwoleńczych narodu.
