Stroje Ludowe Kielecczyzny - wstęp A A A

Wielość typów tegoż stroju i jego znaczne zróżnico­wanie na poszczególnych terenach sprawi­ły, że stał się on jednym z podstawowych wyznaczników grupy regionalnej czy nawet regionu etnograficznego. Zarówno formal­nie jak i pod względem przypisywanych mu funkcji strój ludowy znacznie różnił się od chłopskiego ubioru codziennego używanego do pracy w dni powszednie, a sporządzanego z gorszych i tańszych materiałów bez zdobień. Zasadnicze funkcje ubioru codziennego i stroju były odmienne. W pierwszym przypadku była to przede wszystkim funkcja praktyczna - ubranie miało chronić ciało przed warunkami at­mosferycznymi i być wygodne przy wyko­nywaniu pracy. Natomiast w przypadku drugim funkcji tych było o wiele wię­cej, a jedną z nich była funkcja estetyczna. Strój ludowy był znakiem przynależności wpierw stanowej, a później również regionalnej jego użytkowników. Zaświadczał o stanie zamożności właściciela, był wyrazem zróżnicowania wieku i stanu cywilnego. Określał funkcje kon­kretnych użytkowników podczas obrzędów. Nałożenie stroju znaczyło wreszcie, iż nadszedł niezwykły czas świąteczny, inny od codzienności.
Obszar określany tutaj, jako Kielecczyzna, to ziemie zajmujące zwarte terytorium między Wisłą a jej dwoma do­pływami - Pilicą i Nidą, do czasów rozbio­rów leżące w administracyjnych granicach historycznego województwa sandomier­skiego. Terytorium, o którym mowa nigdy w zasadzie nie po­krywało się dokładnie z granicami kolej­nych jednostek administracyjnych, ale to ono właśnie było ich najbardziej stabilnym i trwałym elementem. Jego nieprzerwana przynależność do jednostek terytorialnych, funkcjonujących kolejno na tych właśnie ziemiach na przestrzeni dziejów, praktycz­nie od czasów Średniowiecza aż do roku 1975, pozwala na stwierdzenie, że na terenie historycznej Ziemi Sandomierskiej istniał bardzo silnie osadzony w tradycji region, ukształtowany w specyficznych warunkach politycznych, gospodarczych i osiedleńczych, ze stałymi centrami administracyjnymi (do wieku XVIII - Sandomierz, w wiekach XIX i XX - Kielce i Radom). Usytuowany w północnej części historycznej Małopol­ski, zamieszkały był w znacznej większości przez przedstawicieli jednej z małopolskich grup etniczno-regionalnych określanej, jako Sandomierzanie. Na południowym za­chodzie Sandomierzanie graniczyli z inną grupą małopolską, a mianowicie z Krakowia­kami. Była to grupa składająca się z kilku podgrup, których wyznacznikiem był min. odrębny, charakterystyczny strój. Na połu­dniowych krańcach obszaru określanego mianem Kielecczyzny wyróżniała się przede wszystkim krakowska grupa Skalbmierzaków. Na zachodzie i północnym zachodzie sąsiadowali Sandomierzanie z Sieradzana­mi i Łęczycanami, osiadłymi na terenach wzdłuż prawego brzegu Pilicy, zaś od pół­nocy z Mazurami, grupą mazowiecką, która zajmowała tereny od ujścia rzeki Drzewicy po średnią i dolną Chodczę (prawy dopływ Iłżanki).Tak przedstawiać się miał obraz zróżnicowania etnograficznego Kielecczy­zny, którego następstwem było między innymi zjawisko znacznego zróżnicowania strojów ludowych funkcjo­nujących w tym regionie. Istotny wpływ na wykształcenie się na tym terytorium zróżnicowanych form strojów ludowych i ich specyfiki miał także fakt, iż przez całe wieki na Kielecczyźnie ścierały się wpływy małopolsko-mazowieckie, co musiało po­zostawić ślady we wszystkich dziedzinach lokalnej kultury, a więc także w kulturze ludowej.
 
Źródło: Małgorzata Imiołek, Stroje Ludowe Kielecczyzny, Muzeum Wsi Kieleckiej 2012