Środa, 26 lipca 2017 - Anny, Mirosławy, Joachima

Strój krakowski A A A

Czwartek, 18 maja 2017 Autor: Agnieszka Markiton
Odświętny strój męski składał się z koszuli z białego płótna, z zawiązaną pod szyją czerwoną wstążeczką oraz granatowych spodni sukiennych lub perkalowych w białe, drobne prążki, granatowego kaftana bez rękawów, brązowej sukmany, rogatywki i wysokich butów.
Strój kobiecy tworzyły koszula z białego płótna ozdabiana haftem, gorset sukienny niebieski lub granatowy, spódnica, zapaska i chustka oraz wysokie buty.
Strój krakowski (Krakowiaków Wschodnich)
 
Odświętny strój męski był nie­porównywalnie urozmaicony niż ubiór co­dzienny. Składał się z koszuli z białego płótna, z zawiązaną pod szyją czerwoną wstą­żeczką oraz granatowych spodni sukiennych lub  perkalowych w białe, drobne prążki, nie­bieskie albo czerwone. Na to zakładano grana­towe kaftany bez rękawów, które bywały przepasane pasem z brzękadłami. Na całość wkładano brązową sukmanę z dużym, trójkątnym, wyszywanym koł­nierzem opadającym na ramiona i plecy. Na głowach noszono czerwone ro­gatywki lub duże wełniane magierki. Na nogach noszono czarne wysokie buty.
 
Koszule szyte były z domowego bielonego płótna, miały krój przyramkowy i długie, marszczone u dołu rękawy zakończone mankietami. Otwór wokół szyi wykańczany był wąską oszewką lub kołnierzykiem. Koszule były haftowane białą nicią na przodzie i na kołnierzyku. Noszone je wpuszczone w spodnie pod kaftanem. Natomiast pod sukmaną pozostawiano koszulę wypusz­czaną na spodnie.
 
Spodnie wykonywano z białego drelichu w drobne, pionowo ułożone paski w kolorach czerwonym lub niebieskim. Ci, którzy mogli sobie na to pozwolić szyli odświętne spodnie z granatowego sukna.
 
Kaftany bezrękawowe były odświętnym odzieniem letnim, w chłodniejszej porze noszono je pod sukmaną. Sięgały one do kolan, w pasie posiadały zapięcie w po­staci haftek. Przody zdobione były wzdłuż rozcięcia mosiężnymi guzami i jednobarwnymi grubymi frędzlami oraz taśmowymi obszyciami sukiennymi. Podobnie ozdabiane były kieszenie i stojący kołnierz. Kaftany miały najczęściej kolor granatowy, ale zdarzały się też błękitne i czarne (np. powiat jędrzejowski).
 
Sukmany będące paradnym odzieniem wierzchnim, miały kilka odmian. Najbardziej rozpowszechnionym typem sukma­n to brązowe kierezje. Zasadniczą cechą tych sukman jest wykrój służący do formowania fałd, za­równo na bokach jak i z tyłu. Kierezje były długie do połowy łydki, jej krój poszerzał mężczyznę w ramionach, a o jej szykowności stanowiły wcięcie w pa­sie i znaczne rozszerzenie u dołu, uzyskane przez wszycie bocznych klinów. Kierezje różniły się też od innych typów sukman krakowskich posiadaniem dużego trójkątnego haftowanego kołnierza zwanego suką, który opadał na ramiona i plecy. Brzegiem sukmany były obszyte oblamówką z niebieskiego lub czerwonego sukna. Zapinały się z przodu na piersiach na cztery haftki.
 
Obuwie stanowiły buty z podwyż­szoną cholewką ze szwem umieszczonym z tyłu. Były robione z juchtu tj. skóry jałowiczej. Buty te nie posiadały obcasów, miały za to wysokie podkówki. Wśród młodych większą popularnością cieszyły się jednak buty na obcasach.
 
Magierki to bardzo po­pularne okrycia głowy. Były robione na drutach z białej wełny. Kształ­tem przypominające worki, których dno rozciągano na specjalnej drewnianej formie tak, aby powstało płaskie okrągłe denko. Pozostałą część czapek zawijano podwójnie do góry, tworząc otok w formie wałkowa­tej opaski. Równie rozpowszechniona była rogatywka, noszona na całym obszarze ob­jętym zasięgiem stroju krakowskiego i stąd zwana także krakuską. U Krakowiaków Wschodnich rogatywki były karmazynowe i przysadziste. Strojono je w pawie pióra, sztuczne kwiaty i wstążki. W powiecie buskim zdobiono rogatywki złotą taśmą. Najpóźniej rozprzestrzeniły się kaszkiety z daszkiem. Po nich zaczęto nosić maciejówki.
 
 
Strój kobiecy tworzyły koszula z białego płótna ozdabiana haftem, gorset sukienny niebieski lub granatowy, z kaletkami, a później wchodzące w modę czarne aksamitne gorsety zdobione cekina­mi. W spódnicach, zapaskach i chustkach odświętnych przeważały barwy jaskrawe. Młodsze kobiety ubierały się w kwie­ciste tybetowe zapaski z aksamitnymi pliskami, starsze nosiły białe haftowane spódni­ce i białe zapaski z efektownymi haftami wzdłuż dolnego brzegu. Wśród obuwia kobiecego najpopularniejsze były wiązane, wysokie buty, często noszono też sznurowane trzewiki. Uzupełnieniem kobiecego stroju krakow­skiego były naszyjniki z prawdziwych kora­li. Bogatsze kobiety nosiły po pięć sznurków, biedniejsze przynajmniej trzy.
 
Koszule miały krój przyramkowy z przyramkiem marszczonym pionowo lub po­ziomo. W pierwszym przypadku były dłu­gie na ok. 70 cm i miały marszczenie wokół szyi. W drugim przypadku koszule miały ok. 40 cm długości, były szeroko rozcięte wokół szyi, bez kołnierzyka, tylko z oszewką. Rękawy były na końcach marszczone, wiązane na czerwone wstążeczki lub za­kończone falbankową oszewką. Istniały też koszule z tzw. karczkiem. Koł­nierzyk miały stojący, niski. Koszule od­świętne szyto z kupnego płótna (kretonu). Zdobiono je haftem białym lub czerwonym i niebieskim. Do koszul noszono też białe, lniane kryzki wycinane na brzegu w ząbki i ozdobione białym ażurowym haftem.
 
Spódnice były albo jednobarwne - grana­towe, czarne lub czerwone, albo w deseń, najczęściej kwiatowy (np. zielone w koloro­we kwiaty). Były suto marszczone u góry, na dole zaś od spodu podszywano je krochmaloną listwą płócienną, rozszerzającą obwód. Szyto również spódnice białe z tkanin lnianych i bawełnianych. Spódnice kolorowe wykonywa­no z tkanin wełnianych, z perkalu i tybe­tu.
 
Fartuchy szyto z szyfonu, kar­tonu lub drelichu. Bywały u brzegu haftowa­ne lub zdobione zakładkami albo szeroką listwą. Białe fartuchy noszono do spódnic różowych, zielonych lub czarnych.
 
Gorsety wykonywano z sukna lub atłasu, przeważnie w kolorach czarnym i granatowym. Nowszy typ gorsetu szyto z tybetu i aksamitu. Stan gorsetu był obcisły i sięgał pasa, a u dołu miał doszytą baskinę ułożoną w kontrafałdy lub trapezowate kaletki. Bo­gate zdobnictwo gorsetów było różne na różnych terenach objętych zasięgiem stroju Krakowiaków Wschodnich. Na terenach zachodnio-południowych stosowano ce­kiny i kolorowe koraliki, zaś w okolicach Skalbmierza ozdabiano gorset perłowymi guziczkami i lamówką sukienną w kolorze czerwonym. W okolicach Morawicy gorsety szyte z kaszmiru sznurowano tasiemką, a wokół wycięcia na rękawy i z przodu wzdłuż zapięcia zdobiono naszyciem z kolorowej tasiemki (różowej, zielonej i czerwonej). W powiecie buskim gorsety wykonywano z kwie­cistego tybetu i zdobiono ząbkami z czarne­go aksamitu, cekinami i koralikami. W powiecie pińczowskim aksamitne gorsety oszywało się na brzegach czerwoną tasiemką i zdobiło koralikami i złotą nicią. Robiono tam rów­nież czarne aksamitne i tybetowe gorsety, z baskiną lub kaletkami, obrzeżonymi czer­woną tasiemką, a wzdłuż rozcięcia na przodzie zdobiono naszyciem ze złotego sznu­reczka. Sznurowano je czerwoną tasiemką.
 
Kobiece sukmany szyte były z grana­towego sukna, ze stojącym kołnierzem, do pasa obcisłe, od pasa suto fałdowane. Były one bogato haftowane z przodu, wzdłuż rozcięcia i na dolnych rogach oraz na kołnierzu. U dołu rękawów miały pięcioboczne wyło­gi, czasem również wyszywane. Sukmany te były strojem bardzo kosztownym, nosiły ją zwykle bogate starsze kobiety.
 
Okrycie głowy stanowiły chustki baweł­niane, drukowane w motywy kwiatowe lub cieplejsze, obrzeżone frędzlami i drukowa­ne we wzory tureckie o motywach palmety. Noszono też chustki wełniane kolorowe zwane szalinówkami lub tybetkami. Chusty czepcowe wykonane z białego płótna, ozdobione ażurowym białym haftem, nosiły od święta wyłącznie mężatki. Składano je w trójkąt i zarzucano na głowę, a końce boczne krzyżowano na karku i wiązano na czole w węzeł, wystające zaś końcówki wtykano pod wałek utworzo­nej opaski.
 
Obuwie było dwojakiego rodzaju - tzw. cholewiaki, wysokie buty wciągane i trzewi­ki sznurowane. Czarne buty z cholewami miały szew z boku cholewy. Na przegu­bie nad kostką posiadały karby, obcas był zwężony i dość wysoki. Drugim rodzajem obuwia były trzewiki na wysokim obcasie, sznurowane z przodu. Wykonywano je najczęściej ze skóry cielęcej.

Źródło: Małgorzata Imiołek, Stroje Ludowe Kielecczyzny, Muzeum Wsi Kieleckiej 2012

FILMY

ZDJĘCIA

Strój krakowski - Fot. Agnieszka Markiton
Strój krakowski - Fot. Agnieszka Markiton
Strój krakowski - Fot. Agnieszka Markiton
Strój kobiecy - Fot. Agnieszka Markiton
Strój kobiecy - Fot. Agnieszka Markiton
Haftowane mankiety koszuli - Fot. Agnieszka Markiton
Gorset z czarnego aksamitu - Fot. Agnieszka Markiton
Kaletki - Fot. Agnieszka Markiton
Fartuch z angielskim hatem - Fot. Agnieszka Markiton
Chusta czepcowa - Fot. Agnieszka Markiton
Strój męski - Fot. Agnieszka Markiton
Strój męski - Fot. Agnieszka Markiton
Kołnierz sukmany - Fot. Agnieszka Markiton
Kołnierz sukmany - Fot. Agnieszka Markiton
Długi kaftan - Fot. Agnieszka Markiton
Rogatywka - Fot. Agnieszka Markiton

Koncertowe lato na kieleckim rynku

„Koncertowe lato na rynku” - to koncerty, warsztaty i inne ciekawe wydarzenia, które zostaną...

Galowy Koncert Laureatów

44. Międzynarodowy Harcerski Festiwal Kultury Młodzieży Szkolnej zakończył sobotni Galowy Koncert...

I Świętokrzyski Tattoo Sabat

I Świętokrzyski Tattoo Sabat odbędzie się 29 i 30 lipca w Pałacyku Tomasza Zielińskiego w...

Rozbić więzienie UB

W nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 roku oddziały Podziemia Niepodległościowego pod dowództwem...

"Niedotańczona żona" najnowszy teledysk kieleckiego zespołu KINDŻAŁ

Teledysk „Niedotańczona żona” spośród 50 piosenek festiwalowych otrzymała ponad 6.000 głosów....

Koncertowe lato na kieleckim rynku

„Koncertowe lato na rynku” - to koncerty, warsztaty i inne ciekawe wydarzenia, które zostaną...

71. rocznica pogromu kieleckiego.

Relacja filmowa z obchodów 71.rocznicy pogromu kieleckiego w dniu 4.lipca 2017 r. Uroczystości...

Koncert „Gospodarze-Gościom” na kieleckiej Kadzielni

Tłumy kielczan i uczestników 44. Międzynarodowego Harcerskiego Festiwalu Kultury Młodzieży...

Powered by Actualizer & Heuristic
Copyright © 2014 by PIK KIELCE
Licznik odwiedzin: 25 079 061
Polityka prywatności | Mapa strony

Cookies

Ta strona korzysta z cookies, które instalowane są w Twojej przeglądarce, więcej informacji w Polityce Prywatności