Środa, 22 stycznia 2020 - Dominiki, Mateusza, Wincentego

Międzygórz - zamek A A A

Poniedziałek, 11 maja 2009 Autor: Agnieszka Markiton
„We wsi Międzygórze parafii Malice Kazimierz Wielki miał zamek, który testamentem przekazał Zaklice. W połowie XV w. wieś należy do Jana Międzygórskiego herbu Topór... – przytacza informacje z Liber Beneficiorum Długosza ksiądz Wiśniewski.
Niewiele zachowało się z kazimierzowskiego zamku w Międzygórzu - zaledwie fragmenty murów jego północno – wschodniego skrzydła. Ruiny położone są na wyniosłym cyplu o dość stromych zboczach, na prawym brzegu rzeki Opatówki, mniej więcej w połowie odległości pomiędzy Sandomierzem i Opatowem. Jednak chcąc dotrzeć do zamkowych ruin trzeba zjechać z głównej szosy i kilka kilometrów przejechać bocznymi drogami.
Zamek zbudował król Kazimierz Wielki, choć wielce prawdopodobna jest teza, że w tym samym co zamek miejscu znajdowało się wcześniej grodzisko pochodzące z czasów pierwszych Piastów. Długosz pisał, że król przekazał zamek zaraz po wybudowaniu (rok 1370) Janowi Zaklice, kanclerzowi Królestwa Polskiego, osobie cieszącej się szacunkiem i zaufaniem zarówno Kazimierza jak i jego następców na polskim tronie.
W rękach tego rodu pozostawał Międzygórz aż do pierwszych lat XVI stulecia. Wymieniani są w dokumentach przedstawiciele kilku pokoleń rodziny – ostatnim Zakliką z Międzygórza był Hieronim (syn wojewody Jakuba), który w roku 1508 sprzedał swe włości wraz z zamkiem Mikołajowi Kijeńskiemu. Kijeńscy władali Międzygórzem niezbyt długo, bowiem już w roku 1578 właścicielem dóbr był Stanisław Niedźwicki, poseł województwa sandomierskiego, który w imieniu mieszkańców Sandomierszczyzny złożył podpis na dokumencie Unii Lubelskiej. Spadkobiercą Stanisława w Międzygórzu był jego syn, Andrzej, podkomorzy sanocki, ale już w wieku XVII właścicielką jest Anna z Lubomirskich Sapieżyna. W roku 1783 zapisano: „zamczysko wielkie, puste, murowane na skale”. Potocki, ówczesny pan Międzygórza, już tu nie mieszkał, tym łatwiej zapewne przyszło mu odstąpić ruiny Wojciechowi Jawornickiemu. Do roku 1944 właściciele Międzygórza zmieniali się jeszcze kilkakrotnie; ostatnim z nich był Roman Cichocki.
Zamek miał plan prostokąta niewiele odbiegającego od kwadratu, o powierzchni 1100 m2. Wjazd do zamku prowadził poprzez most nad fosą i bramę. Skrzydła mieszkalne, wzniesione z kamienia łamanego (są na nim ślady tynku) – jedno na wprost bramy, a drugie na prawo od niej, ograniczały nieduży prostokątny dziedziniec wewnętrzny. Budynki miały jednotraktowy układ pomieszczeń i wysokość trzech kondygnacji. W przyziemiu znajdowały się tylko otwory strzelnicze, ale wyżej były już duże okna w rozglifionych, przesklepionych od wewnątrz wnękach.
Zapewniały one zamkowym komnatom dobre doświetlenie. Resztkowo zachowane obramowania okien są wykonane z ciosanego wapienia janikowskiego. Budynek nie miał gzymsów z kamienia ciosanego, a jedynie z cegły przyciosywanej. W narożach przyciosywano miejscowy bardzo twardy piaskowiec.
Trudno jest dziś powiedzieć jaki wpływ na ostateczny kształt przestrzenny międzygórskiego zamku miała budowla kazimierzowska a ile przypisać należy przebudowie dokonanej w czasach Niedźwickich (czy też Niedrzwickich, bo i taki zapis nazwiska właścicieli Międzygórza odnaleźć można w starych dokumentach). Po przebudowie zamek stał się rezydencją modną i nowoczesną, nie tracąc przy tym cech obronnych. Jednak regularność założenia świadczyć może, iż jego właściciele wyżej cenili wygodę i „reprezentacyjność” zamku niż jego obronność.

Tekst: Roman Mirowski, Agnieszka Markiton
Źródło: Roman Mirowski, Świętokrzyski album, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Warszawie - Regionalny Ośrodek w Kielcach / Mediateka. 2004.

Słowniczek:
Glif - ukośne ścięcie krawędzi. Dla elementu budynku - np. słupa, filaru, belki tzw. fazowanie. Przy otworze okiennym (czasem drzwiowym) ukośne poprowadzenie ościeży - glifowanie. Glifowanie przy otworach okiennych pozwala na lepsze oświetlenie wnętrza.
Gzyms to pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chroni elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową. Nierzadko pełni też funkcję ozdobną. W tym ostatnim przypadku gzyms tworzyć może kilka profilowanych listew z dodatkowymi ozdobami umieszczonymi nad lub pod listwami.

FILMY

ZDJĘCIA

Międzygórz - Zamek - Rycina - Roman Mirowski
Międzygórz - Zamek - Zamek Kazimierza Wielkiego
Międzygórz - Zamek - Zamek wzniesiony w połowie XV w.
Międzygórz - Zamek - Zamek miał plan prostokąta o powierzchni 1100 m 2
Międzygórz - Zamek - Zamek był otoczony fosą
Międzygórz - Zamek - Fosa zamku zasilana była z rzeki Opatówki
Międzygórz - Zamek - Ruiny zamku położone na wyniosłym cyplu
Międzygórz - Zamek - Zachowana część północno - wschodnia
Międzygórz - Zamek - Zamek w XVI w. otrzymuje renesansowy wystrój
Międzygórz - Zamek - Zbudowany był z piaskowca łamanego i otynkowany
Międzygórz - Zamek - Zachowany fragment gzymsu z cegły przyciosywanej
Międzygórz - Zamek - Doświetlenie piętra zapewniały prostokątne otwory okienne
Międzygórz - Zamek - Narożnik ściany zewnętrznej z fragmentami ścian działowych
Międzygórz - Zamek - Fragment pomieszczenia piętra w układzie jednotraktowym
Międzygórz - Zamek - Część mieszkalna była trzykondygnacyjna
Międzygórz - Zamek - Wnęki okien rozglifione
Międzygórz - Zamek - Zachowane otwory po belkach stropowych
Międzygórz - Zamek - Strzelnica w przyziemiu zamku
Międzygórz - Zamek - W murze występuje cegła i rozbiórkowe elementy ciosane
Międzygórz - Zamek - Grubość widocznej ściany działowej wynosiła ok. 2 m
Międzygórz - Zamek - Otwór drzwiowy łączący pomieszczenia układu jednotraktowego
Międzygórz - Zamek - Przesklepienie otworu drzwiowego
Międzygórz - Zamek - W konstrukcji muru zastosowano m.in. cegłę palcówkę
Międzygórz - Zamek - Fragment pomieszczenia piętra
Międzygórz - Zamek - Kamień do budowy zamku wydobywany był w pobliskich kamieniołomach
Międzygórz - Zamek - Otwór okienny przesklepiony od wewnątrz
Międzygórz - Zamek - Przejście w układzie jednotraktowym
Międzygórz - Zamek - Otwór w ścianie działowej przyziemia
Międzygórz - Zamek - Wnętrze otworu w ścianie działowej
Międzygórz - Zamek - Odnoga otworu prowadząca na dziedziniec
Międzygórz - Zamek - Odnoga otworu prowadząca na zewnątrz murów
Międzygórz - Zamek - Zachowane fragmenty tynku w otworze
Międzygórz - Zamek - Pozostałości ściany działowej
Międzygórz - Zamek - Pozostałości murów zewnętrznych
Międzygórz - Zamek - Narożnik murów zewnętrznych z kamienia łamanego
Międzygórz - Zamek - Fragmenty elewacji południowo-wschodnie
Międzygórz - Zamek - Fragment narożnika w elewacji południowo-wschodniej
Międzygórz - Zamek - Zieleń otaczająca ruiny
Międzygórz - Zamek - Zachowany fragment części mieszkalnej południowo - wschodniej
Międzygórz - Zamek - Zbliżenie fragmentu części mieszkalnej południowo - wschodniej
Międzygórz - Zamek - Narożnik wykładany ciosem kamiennym
Międzygórz - Zamek - Linia murów zamkowych
Międzygórz - Zamek - Zamek fundamentowano częściowo na rumoszowej zwietrzelinie skalnej
Międzygórz - Zamek - Zachowany fragment części mieszkalnej południowo – wschodniej od zewnątrz
Międzygórz - Zamek - Zachowane fragmenty murów w części północno - zachodniej
Międzygórz - Zamek - Zachowane fragmenty murów w części północno - zachodniej
Międzygórz - Zamek - Zachowane fragmenty murów w części północno - zachodniej
Międzygórz - Zamek - Zachowane fragmenty murów w części północno – zachodniej
Międzygórz - Zamek - Fragment otworu w przyziemiu części północno-zachodniej
Międzygórz - Zamek - Współczesny plan zamku wg M. Gosztyła i M. Proksa -

Koncert Kolęd i Pastorałek z biskupem Marianem Florczykiem w WDK

Retransmisja koncertu kolęd i pastorałek "20 lat z Bożą Dzieciną", który po raz kolejny odbył się...

Koncert Kolęd i Pastorałek z biskupem Marianem Florczykiem 2020

17 stycznia 2020 r. w Wojewódzkim Domu Kultury w Kielcach odbył się koncert kolęd i pastorałek...

Kiermasz książki

Miejska Biblioteka Publiczna w Kielcach organizuje kiermasz książki nowej i używanej. Dochód ze...

Znamy wszystkich finalistów XXVII Świętokrzyskiego Konkursu Kolęd i Pastorałek - Włoszczowa 2020

Zakończyły się eliminacje rejonowe do XXVII Świętokrzyskiego Konkursu Kolęd i Pastorałek -...

Początki sylwestra

Sylwester, jak każde inne święto, ma swoją tradycję. Ale czy wiemy, skąd się ona wzięła?

25 lecie Studia Tańca i Stylu "Rewanż"

W sali widowiskowej Wojewódzkiego Domu Kultury w Kielcach 21 grudnia 2019 roku, odbyła się...

Prezenty pod choinkę

Wigilijny zwyczaj obdarowywania bliskich prezentami wziął swój początek jeszcze z rzymskich...

Koncert Kolęd i Pastorałek z biskupem Marianem Florczykiem w WDK

Retransmisja koncertu kolęd i pastorałek "20 lat z Bożą Dzieciną", który po raz kolejny odbył się...

Powered by Actualizer & Heuristic
Copyright © 2014 by PIK KIELCE
Licznik odwiedzin: 39 711 569
Polityka prywatności | Mapa strony

Cookies

Ta strona korzysta z cookies, które instalowane są w Twojej przeglądarce, więcej informacji w Polityce Prywatności