Dokumenty dotyczące kościoła w Mokrsku Dolnym (gm. Sobków) młodsze są od niego o ponad sto lat. Pierwszy zapis dotyczy 1325 r., kiedy plebanem był tutaj Maciej, a prebendarzem Albert. Pierwotny, najstarszy kościół powstał w Mokrsku w 1. ćw. XIII stulecia, co wynika ze sposobu wykonywania szczegółów kamieniarki. Zbudował go cysterski warsztat budowlany. Kościółek miał prawie kwadratową nawę o wymiarach 5 na 6 metrów i podobne kształtem, choć znacznie mniejsze prezbiterium. W XVII stuleciu świątynia została znacznie rozbudowana. Rozebrano zachodnią ścianę i dostawiono barokowy korpus. Dawną, romańską nawę wykorzystano na prezbiterium, a pierwotnemu prezbiterium przeznaczono rolę schowka za ołtarzem. Dzięki takiemu sposobowi powiększenia – najcenniejsze, trzynastowieczne fragmenty ocalały prawie w całości. Znacznie mniej wiedzy i artystycznego smaku wykazali autorzy i fundatorzy przeróbek z XIX stulecia.
Dzwonnica zlokalizowana jest na północny wschód od kościoła. Obecna wystawiona została ok.1782 roku na miejscu starszej. Niestety jej architektura nie próbuje nawet nawiązać poziomem do kościoła – nawet jak na osiemnastowieczne dzwonnice jest niesłychanie uboga, stanowiąc raczej rozwiązanie stricte techniczne, niż dzieło architektoniczne. Jednak skontrastowanie drewnianych płaszczyzn dzwonnicy z bujną zielenią przykościelnego cmentarza i rozlewających się na szalunku plam światła poprzeplatanych głębokimi cieniami rzucanymi przez otaczające ją drzewa sprawia, że ma ona niezaprzeczalne walory plastyczne. By je zobaczyć, trzeba tam być jednak w letni słoneczny dzień, najlepiej w porze około południowej.
Dzwonnica ma prostopadłościenny trzon na planie kwadratu o boku 6.85 m. Nakrywa ją namiotowy dach o nieco odgiętych połaciach, kiedyś gontowy, teraz pokryty blachą (niezbyt fortunnej zamiany dokonano w latach 70. XX stulecia). Konstrukcja słupowo-ramowa ukryta jest za szalunkiem z pionowych desek „z listwowaniem”. Na górnej kondygnacji znajdują się trzy dzwony, których głos, gdy biją, wydobywa się z ośmiu otworów okiennych, symetrycznie rozmieszczonych po dwa w każdej elewacji.
Źródło: Roman Mirowski, „Drewniane kościoły i dzwonnice Ziemi Świętokrzyskiej”, 2002 r. RM
Słowniczek:
Dach namiotowy - dach o trójkątnych połaciach zbiegających się w jednym wierzchołku. Szczególnym przypadkiem takiego dachu jest pokrycie stożkowe.
Gont – drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych. Deseczka z drewna iglastego, o przekroju klina, z wpustem wzdłuż szerszej krawędzi. Łączona poprzez wsunięcie jednej deseczki w drugą.
Konstrukcja słupowo-ramowa – rozwiązanie stosowane w budownictwie o konstrukcji drewnianej – tak zwany mur pruski, złożone z układu słupów i opartych na nich belek. Całość usztywniają rygle i zastrzały.
Ściany szalowane – czyli deskowane w celu umocnienia, uszczelnienia lub dekoracji konstrukcji.
Źródło: pl.wikipedia.org
Opracowanie: Agnieszka Markiton
Dzwonnica zlokalizowana jest na północny wschód od kościoła. Obecna wystawiona została ok.1782 roku na miejscu starszej. Niestety jej architektura nie próbuje nawet nawiązać poziomem do kościoła – nawet jak na osiemnastowieczne dzwonnice jest niesłychanie uboga, stanowiąc raczej rozwiązanie stricte techniczne, niż dzieło architektoniczne. Jednak skontrastowanie drewnianych płaszczyzn dzwonnicy z bujną zielenią przykościelnego cmentarza i rozlewających się na szalunku plam światła poprzeplatanych głębokimi cieniami rzucanymi przez otaczające ją drzewa sprawia, że ma ona niezaprzeczalne walory plastyczne. By je zobaczyć, trzeba tam być jednak w letni słoneczny dzień, najlepiej w porze około południowej.
Dzwonnica ma prostopadłościenny trzon na planie kwadratu o boku 6.85 m. Nakrywa ją namiotowy dach o nieco odgiętych połaciach, kiedyś gontowy, teraz pokryty blachą (niezbyt fortunnej zamiany dokonano w latach 70. XX stulecia). Konstrukcja słupowo-ramowa ukryta jest za szalunkiem z pionowych desek „z listwowaniem”. Na górnej kondygnacji znajdują się trzy dzwony, których głos, gdy biją, wydobywa się z ośmiu otworów okiennych, symetrycznie rozmieszczonych po dwa w każdej elewacji.
Źródło: Roman Mirowski, „Drewniane kościoły i dzwonnice Ziemi Świętokrzyskiej”, 2002 r. RM
Słowniczek:
Dach namiotowy - dach o trójkątnych połaciach zbiegających się w jednym wierzchołku. Szczególnym przypadkiem takiego dachu jest pokrycie stożkowe.
Gont – drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych. Deseczka z drewna iglastego, o przekroju klina, z wpustem wzdłuż szerszej krawędzi. Łączona poprzez wsunięcie jednej deseczki w drugą.
Konstrukcja słupowo-ramowa – rozwiązanie stosowane w budownictwie o konstrukcji drewnianej – tak zwany mur pruski, złożone z układu słupów i opartych na nich belek. Całość usztywniają rygle i zastrzały.
Ściany szalowane – czyli deskowane w celu umocnienia, uszczelnienia lub dekoracji konstrukcji.
Źródło: pl.wikipedia.org
Opracowanie: Agnieszka Markiton
