Stanisław Pałac „Mariański" był absolwentem Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie. Od pierwszych miesięcy okupacji rozpoczął działalność konspiracyjną na Lubelszczyźnie, w Inspektoracie ZWZ Krasnystaw. Latem 1942 r. zagrożony aresztowaniem przez gestapo wyjechał do Warszawy, gdzie walczył w Kedywie. W czerwcu 1943 r. ppor. „Mariański” skierowany został do Radomsko-Kieleckiego Okręgu AK, do Zgrupowań Partyzanckich Jana Piwnika „Ponurego”, w których objął dowództwo III Zgrupowania. W jego skład weszły m.in. oddziały Władysława Czerwonki „Jurka” i Władysława Wasilewskiego „Oseta”.
Zgrupowanie „Mariańskiego" uformowane na Wykusie, działało w Opatowskiem i w Górach Świętokrzyskich. Partyzanci obozowali w Paśmie Jeleniowskim, na Szczytniaku, a zajmowali się likwidacją szpiclów i ochroną terenu przed bandami rabunkowymi. Następnie zgrupowanie powróciło na Wykus. Żołnierze „Mariańskiego" uczestniczyli w walkach z hitlerowską policją podczas kolejnych obław na zgrupowania „Ponurego”.
W czerwcu 1944 r. ppor. „Mariański” został zastępcą dowódcy 1 Batalionu 2 PP Leg. AK Korpusu Kieleckiego. Wraz z batalionem uczestniczył w marszu na Warszawę, a po jego odwołaniu w walkach na Kielecczyźnie, m.in. pod Miedzierzą, Trawnikami i koło Dymin.
Nagrobek wykonany z piaskowca powstał w 1986 r. Fundatorem była rodzina oraz Józef Piwnik partyzant AK ps. „Topola”. Na płycie pionowej oraz na dwóch mniejszych metalowych tabliczkach widnieją napisy. Na płycie poziomej mogiły
umieszczony został krzyż.
Zgrupowanie „Mariańskiego" uformowane na Wykusie, działało w Opatowskiem i w Górach Świętokrzyskich. Partyzanci obozowali w Paśmie Jeleniowskim, na Szczytniaku, a zajmowali się likwidacją szpiclów i ochroną terenu przed bandami rabunkowymi. Następnie zgrupowanie powróciło na Wykus. Żołnierze „Mariańskiego" uczestniczyli w walkach z hitlerowską policją podczas kolejnych obław na zgrupowania „Ponurego”.
W czerwcu 1944 r. ppor. „Mariański” został zastępcą dowódcy 1 Batalionu 2 PP Leg. AK Korpusu Kieleckiego. Wraz z batalionem uczestniczył w marszu na Warszawę, a po jego odwołaniu w walkach na Kielecczyźnie, m.in. pod Miedzierzą, Trawnikami i koło Dymin.
Nagrobek wykonany z piaskowca powstał w 1986 r. Fundatorem była rodzina oraz Józef Piwnik partyzant AK ps. „Topola”. Na płycie pionowej oraz na dwóch mniejszych metalowych tabliczkach widnieją napisy. Na płycie poziomej mogiły
umieszczony został krzyż.
Treść napisów na płycie pionowej:
KPT. MARIAŃSKI
STANISŁAW PAŁAC
1913 - 1983
ELIZA
ELIZA PAŁAC
1914 - 1988
STANISŁAW PAŁAC
1913 - 1983
ELIZA
ELIZA PAŁAC
1914 - 1988
Treść napisów na tabliczkach metalowych:
Ś.P.
ELIZA PAŁAC
PS. „ELA”
ŁĄCZNIK III ZGRUPOWANIA MARIAŃSKIEGO
ODZN. KRZYŻEM ARMII KRAJOWEJ
MEDALEM WOJSKA POLSKIEGO
ZM. 22.IV.1988 R.
ELIZA PAŁAC
PS. „ELA”
ŁĄCZNIK III ZGRUPOWANIA MARIAŃSKIEGO
ODZN. KRZYŻEM ARMII KRAJOWEJ
MEDALEM WOJSKA POLSKIEGO
ZM. 22.IV.1988 R.
Ś.P.
STANISŁAW PAŁAC
KPT. „MARIAŃSKI”
D-CA III ZGRUPOWANIA ŚWIĘTOKRZYSKICH ZGRUPOWAŃ
PARTYZANCKICH ARMII KRAJOWEJ „PONURY”
Z-CA D-CY I BAT. 2 P.P. LEG. AK
ODZNACZONY KRZYŻEM SREBRNYM VIRTUTI MILITARI,
KRZYŻEM WALECZNYCH, KRZYŻEM ARMII KRAJOWEJ,
MEDALEM WOJSKA, MEDALEM PRO FIDE ET PATRIA
ODSZEDŁ NA WIECZNĄ WARTĘ 30.XI.1983 R.
KPT. „MARIAŃSKI”
D-CA III ZGRUPOWANIA ŚWIĘTOKRZYSKICH ZGRUPOWAŃ
PARTYZANCKICH ARMII KRAJOWEJ „PONURY”
Z-CA D-CY I BAT. 2 P.P. LEG. AK
ODZNACZONY KRZYŻEM SREBRNYM VIRTUTI MILITARI,
KRZYŻEM WALECZNYCH, KRZYŻEM ARMII KRAJOWEJ,
MEDALEM WOJSKA, MEDALEM PRO FIDE ET PATRIA
ODSZEDŁ NA WIECZNĄ WARTĘ 30.XI.1983 R.
Źródło: Urząd Gminy w Waśniowie
