Dnia 12 stycznia 1945 r. poprzedzona potężnym przygotowaniem artyleryjskim, ruszyła radziecka ofensywa z przyczółka sandomiersko-baranowskiego. 13 stycznia pierwsza linia obrony niemieckiej wokół przyczółka została przełamana, następnego dnia zmotoryzowane jednostki I Frontu Ukraińskiego rozpoczęły pościg za bezładnie wycofującym się nieprzyjacielem. Również tego dnia do działań zaczepnych przeszły jednostki I Frontu Białoruskiego przełamując nieprzyjacielskie pozycje na przyczółku magnuszewskim. Jednostki niemieckie nie były w stanie stawić zdecydowanego oporu radzieckim wojskom pancernym. Niespełna w tydzień od przełamania niemieckiej obrony na przyczółku sandomiersko-baranowskim cała Kielecczyzna została wyzwolona spod okupacji hitlerowskiej.
Cmentarz znajduje się pomiędzy cmentarzem Wojska Polskiego, a cmentarzem komunalnym tzw. ewangelickim przy rogu ul. Z. Kwasa i J. Sobieskiego. Założono go w latach 1953 – 1958.
Cmentarz zbudowany jest na planie prostokąta (90 x 73 m). Posiada charakter parkowy z drzewami oraz krzewami i trawnikami. Jego teren ogrodzony jest murem z kamienia łamanego, nakrytym płytami z czerwonego piaskowca. Od ulicy Z. Kwasa wejście zamyka żelazna brama i furtka oznakowane sierpem i młotem. Na murze umieszczona jest tabliczka z napisem: „Cmentarz żołnierzy radzieckich.” Na końcu dzielącej go na dwie części alei ustawiony jest pomnik zrobiony z piaskowca szydłowieckiego w formie trapezowej ściany o wysokości 245 cm. Odsłonięto go 15 stycznia 1975 r. Autorem pomnika jest Stefan Maj.
Pomnik złożony jest z dwóch płyt. Na trapezoidalnej ścianie autor umieścił płaskorzeźbę przedstawiającą klęczącą kobietę, trzymającą w jednej ręce wieniec, a w drugiej rączkę małej dziewczynki. W tle tych postaci umieszczone są: gołąb, kwiaty i promienie słoneczne. Na pierwszym planie ustawiony jest stojący piaskowcowy cokół, na którym wyryty jest tekst:
Wieczna sława i pamięć
bohaterom - żołnierzom
Armii Radzieckiej
Nad nim umieszczono czerwoną gwiazdę. Na bocznych ścianach cokołu wyryte są daty: 15.I.1945, 15.I.1975.
Przed pomnikiem na niskim fundamencie ułożona jest płasko marmurowa płyta pochodząca ze zlikwidowanego Pomnika Wdzięczności stojącego do roku 1989 na Placu St. Żeromskiego.
Po obu stronach alei znajduje się 36 kwater ze zbiorowymi mogiłami i dwoma indywidualnymi. Kwatery (230x510 cm) w cementowych obramieniach oznaczone są czerwonymi gwiazdami. Tabliczki epitafijne (z napisami w języku polskim i rosyjskim) znajdują się na ośmiu grobach zbiorowych i jednym indywidualnym i dotyczą łącznie 15 osób. Po rosyjsku napisana jest także dolna część metalowej tablicy, informującej o miejscu przechowywania spisu nazwisk pogrzebanych tu żołnierzy: „Pochowano tu 3999 żołnierzy radzieckich, poległych w walce o wyzwolenie ziemi kieleckiej w latach II Wojny Światowej. Ewidencja pochowanych żołnierzy Armii Radzieckiej znajduje się w Urzędzie Miasta w Wydziale Gospodarki Komunalnej w Kielcach.”
Renowacja cmentarza miała miejsce w latach 1986 – 1988.
Źródło: mgr Piotr Prokop, Miejsca Pamięci Narodowej 1769 – 1981 w Kielcach, materiał udostępniony przez Urząd Miasta Kielce - Wydział Gospodarki Komunalnej; Longin Kaczanowski, Bogusław Paprocki, Miejsca pamięci narodowej 1939-1945 w województwie kieleckim, Biuro Dokumentacji Zabytków, Kielce 1989
