Korytarze jaskini wytworzone zostały w wapieniach środkowego dewonu, które ok. 360 milionów lat temu powstały na dnie płytkiego morza. Rozwój jaskini zachodził w kilku etapach, głównie pod koniec trzeciorzędu i w czwartorzędzie. Zamieszkiwana była przez neandertalczyków.
Długość naturalnych korytarzy jaskini 240 m
Długość sztucznego chodnika 40 m
Długość trasy turystycznej we wnętrzu jaskini 180 m
Temperatura we wnętrzu jaskini 8-10 °C
Wilgotność powyżej 95%
Jaskinia Raj została przypadkowo odkryta w roku 1963 przez mieszkańców okolicznych wsi podczas wydobywania kamienia do celów budowlanych. W 1964 do jaskini weszli 4 uczniowie i nauczycielka z Technikum Geologicznego w Krakowie (Bohdan Bałdun, Zbigniew Bochajewski, Włodzimierz Łucki, Wojciech Pucek, Mirosława Boczarowa). Poinformowali oni o odkryciu Ryszarda Gradzińskiego z Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, z którym ponownie zwiedzili jaskinię, wykonując jej plan i dokumentację fotograficzną. W 1965 r. członkowie zarządu Sekcji Speleologocznej - R. Gradziński, K. Kowalski, W. Szymczakowski - zwiedzili jaskinię. Informacja o istnieniu jaskini pojawiła się również w prasie. Dopiero to wydarzenie nadało rozgłos odkryciu, co spowodowało masowe, niekontrolowane zwiedzanie prowadzące do wielu zniszczeń. Aby zabezpieczyć jaskinię przed zniszczeniami jej wejście zamknięto kratą. W 1968 uznana została za rezerwat przyrody. Dopiero w roku 1972 jaskinię udostępniono publicznie dla turystów.
Trasa turystyczna rozpoczyna się w pawilonie, gdzie znajduje się wystawa muzealna wprowadzająca turystów w tematykę zjawisk krasowych. Można zobaczyć tu krzemienne narzędzia pracy człowieka neandertalskiego, zamieszkującego jaskinię ok. 50.000 lat temu, a także szczątki prehistorycznych zwierząt - mamuta, nosorożca włochatego, niedźwiedzia jaskiniowego. W muzeum odtworzone zostało obozowisko rodziny neandertalskiej z trzema naturalnej wielkości postaciami. Z pawilonu do jaskini wchodzi się sztuczną sztolnią o długości 21 metrów. Następnie docieramy do obszernej Komory Wstępnej łączącej trzy ciągi korytarzy jaskini. W górnej części komory usytuowany był otwór, którym odkrywcy dostali się do jaskini. Kolejna - Komora Złomisk - jest największą salą w jaskini. Można tu zobaczyć ogromne głazy, które oderwały się od stropu, a później zostały pokryte naciekami. Warto zwrócić uwagę na kolumnę naciekową o nazwie Harfa, prześwitującą po podświetleniu. Następnie 40 metrowy, sztuczny tunel rozszerza się i przechodzi do Sali Kolumnowej, w której znajdują się pełne uroku kolumny naciekowe i stalaktyty, w ścianach liczne skamieniałości koralowców, zaś dno pokrywają jeziorka, misy martwicowe i pola ryżowe. Wielką rzadkością są pizoidy, czyli luźne nacieki w kształcie kulek, zwane perłami jaskiniowymi. Pokonując mostek nad niewielkim jeziorkiem przechodzimy do Sali zwanej Stalaktytową. Występują tu setki stalaktytów w rożnych stadiach rozwoju. Ich liczba sięga ponad 200 szt./m2. Kolejnym fragmentem jaskini jest Sala Wysoka o wysokości 8 m ponad poziomem chodnika. Idąc dalej ponownie docieramy do Komorzy Wstępnej, która zamyka pętlę trasy.
Źródło: http://www.jaskiniaraj.pl/, http://pl.wikipedia.org/
