Portret sarmacki to portret szczególny, nie znajdziemy go nigdzie poza Polską. Jego dzieje zaczynają się wraz z narodzinami epoki nowożytnej, kończą go czasy rozbiorów, kiedy to wygasa sarmacka ideologia. Badacze sztuki wiodą spór o samą nazwę, są tacy, którzy skłaniają się, by ten szczególny rodzaj portretu nazywać portretem staropolskim z epoki sarmatyzmu. Sarmata powinien być człowiekiem cnotliwym, mądrym, pobożnym, mężnym, miłującym ojczyznę, aktywnie uczestniczącym w sejmikach, rokoszach, zjazdach, legacjach, wojnach i pospolitych ruszeniach. Takim też przedstawiany był na reprezentacyjnym portrecie, zaś o wszystkich jego przymiotach „opowiadały” przedmioty, które jego wizerunkowi towarzyszyły.
O narodzinach tego szczególnego gatunku malarstwa, jego cechach charakterystycznych, roli jaką pełnił portret staropolski, oraz o tym, jakie znaczenie miały poszczególne elementy towarzyszące osobie portretowanego traktować będzie wykład z cyklu "Niedziela w muzeum", który odbędzie się 6 października o godz. 12.00 w Pałacu Biskupów Krakowskich w Kielcach. Spotkanie poprowadzi Joanna Kaczmarczyk, kierownik Działu Malarstwa i Rzeźby Muzeum Narodowego w Kielcach. Wstęp wolny.
Tekst: Artur Rakowski - Muzeum Narodowe w Kielcach
