Wstęp wolny.
Tryptyk Wóz z sianem (niderl. De hooiwagen) niderlandzkiego artysty Hieronima Boscha powstał ok. 1512 – 1515 r. Jest namalowany techniką olejną, składa się z części środkowej o wymiarach: ok. 135 × 190 cm i mniejszych skrzydeł bocznych. Obraz znajduje się obecnie w Museo Nacional del Prado w Madrycie.
Bosch, tworząc to dzieło, zilustrował flamandzkie przysłowie: Świat jest wielkim wozem siana, każdy zgarnia z niego tyle, ile zdoła.
Budowa tryptyku:
1. Lewe skrzydło – Upadek aniołów i grzech pierworodny
W tej części tryptyku przedstawiony jest moment buntu aniołów i ich strącenie z nieba.
Niżej artysta umieścił scenę z Edenu – stworzenie Ewy, kuszenie przez węża i wypędzenie z raju. Historia Ewy to początek upadku człowieka – wprowadzenie do grzesznej natury ludzi, którą rozwija scena środkowa.
2. Część środkowa – Wóz z sianem
Centralna scena pokazuje wielki wóz z sianem, ciągnięty przez demony.
Ludzie z różnych warstw społecznych walczą o siano, które symbolizuje tu dobra materialne, próżność, pożądanie i marności.
Na górze wozu siedzi para zakochanych, gra muzyka symbolizująca zmysłowość i rozrywkę.
Na samej górze diabeł gra na dudach – jest to przewrotna karykatura raju, boskości, kultury.
Po bokach obrazu namalowani są królowie, duchowni, żołnierze, chłopi – wszyscy pożądają siana. Te postacie wskazują na uniwersalny charakter ludzkiej chciwości.
Nad sceną widzimy Chrystusa w chmurach, który patrzy na to wszystko bez reakcji jako milczący sędzia.
3. Prawe skrzydło – Piekło
To konsekwencja życia skupionego na sianie (symbolu dóbr i grzechu).
Przedstawia piekło pełne tortur, ognia i osób potępionych.
Jest to wizja wiecznego potępienia, która czeka na ludzi pochłoniętych nieustającą pogonią za bogactwem.
Symbolika
Tryptyk Wóz z sianem (niderl. De hooiwagen) niderlandzkiego artysty Hieronima Boscha powstał ok. 1512 – 1515 r. Jest namalowany techniką olejną, składa się z części środkowej o wymiarach: ok. 135 × 190 cm i mniejszych skrzydeł bocznych. Obraz znajduje się obecnie w Museo Nacional del Prado w Madrycie.
Bosch, tworząc to dzieło, zilustrował flamandzkie przysłowie: Świat jest wielkim wozem siana, każdy zgarnia z niego tyle, ile zdoła.
Budowa tryptyku:
1. Lewe skrzydło – Upadek aniołów i grzech pierworodny
W tej części tryptyku przedstawiony jest moment buntu aniołów i ich strącenie z nieba.
Niżej artysta umieścił scenę z Edenu – stworzenie Ewy, kuszenie przez węża i wypędzenie z raju. Historia Ewy to początek upadku człowieka – wprowadzenie do grzesznej natury ludzi, którą rozwija scena środkowa.
2. Część środkowa – Wóz z sianem
Centralna scena pokazuje wielki wóz z sianem, ciągnięty przez demony.
Ludzie z różnych warstw społecznych walczą o siano, które symbolizuje tu dobra materialne, próżność, pożądanie i marności.
Na górze wozu siedzi para zakochanych, gra muzyka symbolizująca zmysłowość i rozrywkę.
Na samej górze diabeł gra na dudach – jest to przewrotna karykatura raju, boskości, kultury.
Po bokach obrazu namalowani są królowie, duchowni, żołnierze, chłopi – wszyscy pożądają siana. Te postacie wskazują na uniwersalny charakter ludzkiej chciwości.
Nad sceną widzimy Chrystusa w chmurach, który patrzy na to wszystko bez reakcji jako milczący sędzia.
3. Prawe skrzydło – Piekło
To konsekwencja życia skupionego na sianie (symbolu dóbr i grzechu).
Przedstawia piekło pełne tortur, ognia i osób potępionych.
Jest to wizja wiecznego potępienia, która czeka na ludzi pochłoniętych nieustającą pogonią za bogactwem.
Symbolika
- Siano w epoce Hieronima Boscha było symbolem rzeczy ulotnych, przemijających, pozornie wartościowych, ale ostatecznie bez znaczenia.
- Wóz symbolizował świat jako wehikuł głupoty prowadzony przez diabły do ostatecznego zatracenia.
- Para zakochanych symbolizuje pożądanie i cielesność.
- Postacie z różnych klas społecznych to malarska krytyka całego społeczeństwa, nie tylko biednych czy bogatych.
- Postać Chrystusa umieszczona na górze obrazu przypomina, że zbawienie jest możliwe, ale świat je ignoruje.
Podczas wykładu o. Eugeniusza Grzywacza SP będzie można dowiedzieć się więcej o tym niezwykłym dziele, jego kontekstach i możliwych interpretacjach. O. Grzywacz opowie o tym, co do powiedzenia na temat dobra i zła w ludzkim postępowaniu miał Hieronim Bosch w swojej twórczości.
O. Eugeniusz Grzywacz SP – pijar, historyk sztuki, kulturoznawca, wieloletni dyrektor Centrum Wiara i Kultura w Hebdowie w pow. proszowickim, w woj. małopolskim, rektor kościoła pw. Przemienienia Pańskiego w Krakowie, gdzie prowadzi wykłady otwarte na temat sztuki sakralnej.
Wykład o. Grzywacza inauguruje IV edycję Akademii Wiara – Kultura – Nauka, która działa od 2022 r. przy Muzeum Diecezjalnym w Kielcach. Edycja nosi tytuł OBLICZA DOBRA i będzie okazją do pochylenia się nad tym, czym jest prawdziwe dobro i gdzie można je odnaleźć.
_______
Źródła: Muzeum Diecezjalne w Kielcach | Coniecoosztuce.wordpress.com
O. Eugeniusz Grzywacz SP – pijar, historyk sztuki, kulturoznawca, wieloletni dyrektor Centrum Wiara i Kultura w Hebdowie w pow. proszowickim, w woj. małopolskim, rektor kościoła pw. Przemienienia Pańskiego w Krakowie, gdzie prowadzi wykłady otwarte na temat sztuki sakralnej.
Wykład o. Grzywacza inauguruje IV edycję Akademii Wiara – Kultura – Nauka, która działa od 2022 r. przy Muzeum Diecezjalnym w Kielcach. Edycja nosi tytuł OBLICZA DOBRA i będzie okazją do pochylenia się nad tym, czym jest prawdziwe dobro i gdzie można je odnaleźć.
_______
Źródła: Muzeum Diecezjalne w Kielcach | Coniecoosztuce.wordpress.com
