Wtorek, 17 maja 2022 - Brunony, Sławomira, Wery

Wielka Środa. Zwyczaje i wierzenia A A A

Środa, 13 kwietnia 2022 Autor: Inga Pamuła
Przed laty na naszym terenie wśród wielu zwyczajów popularne było, że w Wielką Środę, po odprawieniu jutrzni , księża na pamiątkę "męki Chrystusowej" uderzali o ławki trzymanymi w ręku brewiarzami.
Wyręczali ich czasem chłopcy, którzy wpadali do kościoła z kijami i walili nimi o ławki z całej mocy, czyniąc grzmot po kościele jak największy.Wówczas wpadała służba kościelna z batami i próbowała wyrzucić ich z kościoła. Było przy tym i mnóstwo śmiechu, bo chłopcy byli od kościelnych dziadków szybsi i bywało, że przyłożyli im nieraz po kilka kijów. Zdarzało się, że w swojej swawoli szli jeszcze dalej, parodiując tekst godzinek śpiewem: 
 
Zacznijcie wargi nasze
Pić gorzałkę z flaszek,
A wy, karczmareczki,
Dajcie gorzałeczki.
Zacznijcie krawcy, szewcy
Trzaskać kopytami,
A wy, małe szewczęta,
módlcie się za nami
.2
W Wielką Środę, w każdej wsi, w której był kościół, robiono ze starych gałganów kukłę Judasza, wkładano jej do kieszeni trzydzieści kawałków tłuczonego szkła – symbolizujących trzydzieści srebrników, po czym wynoszono maszkarę na wieżę kościelną i zrzucano ją na dół. Tam już czekała na nią gawiedź uzbrojona w kije, która pracowicie ją nimi okładała. Później ciągnięto tę kukłę przez miasto, aby ją na koniec spalić lub też utopić w stawie.3 

Dni wielkotygodniowe wróżyły pogodę na cały rok. Uważano, że jaka jest Wielka Środa – taka będzie wiosna, jaki Wielki Czwartek – takie lato, Wielki Piątek wróżył pogodę na żniwa i wykopki, a Wielka Sobota zapowiadała pogodę na zimę.4 

W kościołach bardzo uroczyście obchodzi się Misterium Męki Pańskiej. W środę Wielkiego Tygodnia następuje gaszenie świec, tzw. ciemna jutrznia.

Tego dnia gospodynie zajmowały się generalnymi porządkami, bo do niedzieli wszystko musiało być oczyszczone: dusza, ciało, chata i całe obejście. Bielono izby, czasem do kredy dodawano chabrowej farbki, bo uważano, że muchy nie lubią tego koloru. Tam, gdzie była panna na wydaniu, gospodarz zostawiał niepomalowaną ścianę szczytową, tylko ochlapaną pędzlem pełnym farby. Utworzone w ten sposób, dobrze widoczne na ciemnym tle zmurszałych desek wzory, były znakiem dla kawalerów, potencjalnych kandydatów do ręki córki.
_______
 
1. Z. Kuchowicz, Obyczaje staropolskie XVII – XVIII wieku, Wydawnictwo Łódzkie 1975, s. 399.
2. J.S. Bystroń, Dzieje obyczajów w dawnej Polsce. Tom II, PIW 1960, s. 55.
3. J.S. Bystroń, Dzieje obyczajów w dawnej Polsce. Tom II, Księgarnia Wydawnicza Trzaska, Evert i Michalski 1933, s. 55.
4. H. Szymanderska, Polska Wielkanoc. Tradycje, zwyczaje, potrawy, Wyd. GLOBAL, Warszawa 1991, s. 20.
_______

Zwyczaje i wierzenia związane z Wielką Środą zebrała i opracowała dr Alicja Trukszyn z Działu Dziedzictwa Kulturowego Wojewódzkiego Domu Kultury w Kielcach.

ZDJĘCIA

POCAŁUNEK JUDASZA, pędzla Giotta - Giotto di Bondone, Public domain, Wikimedia Commons

Europejska Noc Muzeów 2022 w Muzeum Zamkowym w Sandomierzu

W sobotę 14 maja, w godzinach 17.00–21.00, w ramach Europejskiej Nocy Muzeów w Muzeum Zamkowym w...

Wernisaż 43. wystawy DOROCZNEJ Związku Polskich Artystów Fotografików OŚ

13 maja w Wojewódzkim Domu Kultury w Kielcach odbył się wernisaż 43. wystawy DOROCZNEJ Związku...

WDK zaprasza chętnych do wystąpienia w teledysku Kapeli Podwórkowej SCYZORY

Już niebawem ukaże się debiutancka płyta Kapeli Podwórkowej SCYZORY, założonej w Wojewódzkim Domu...

Inauguracja sezonu w amfiteatrze w Starachowicach

Starachowicki Park Kultury rozpoczyna w zbliżający się weekend nowy sezon w amfiteatrze Parku...

Małogoszcz: 26. Ogólnopolskie Konfrontacje Zespołów Tanecznych zostały rozstrzygnięte

Po dwuletniej przerwie spowodowanej pandemią 23 kwietnia do Małogoszcza przyjechało blisko 1400...

Szczęśliwy bałagan czyli spotkanie z Janem Nowickim

Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania relacji ze spotkania autorskiego z Janem Nowickim, który...

6. Świętokrzyski Festiwal Smaków

1 maja w Parku Etnograficznym w Tokarni odbył się pierwszy dzień “6. Świętokrzyskiego Festiwalu...

„Kobieta w czasach Wazów” - relacja z wernisażu wystawy

W Muzeum Narodowym w Kielcach (d. Pałac Biskupów Krakowskich) otwarta została wystawa „Kobieta w...

Powered by Actualizer & Heuristic
Copyright © 2014 by PIK KIELCE
Licznik odwiedzin: 52 917 118
Polityka prywatności | Mapa strony

Cookies

Ta strona korzysta z cookies, które instalowane są w Twojej przeglądarce, więcej informacji w Polityce Prywatności