Badacze z całej Polski na konferencji naukowej IPN na temat polskiej oświaty w l. 1944–1956 | Portal Informacji Kulturalnej Województwa Świętokrzyskiego

Badacze z całej Polski na konferencji naukowej IPN na temat polskiej oświaty w l. 1944–1956 A A A

Środa, 4 czerwca 2025 Autor: Inga Pamuła

6 czerwca (w piątek) o godz. 9.00 w sali konferencyjnej Delegatury IPN w Kielcach przy al. Na Stadion 1 odbędzie się konferencja naukowa pt. „Szkoła pod presją. Ideologizacja i polityka przymusu wobec polskiej oświaty w latach 1944–1956". W programie znalazło się 17 prezentacji. Ich autorami są specjaliści z ośrodków badawczych z terenu całej Polski. W konferencji mogą wziąć udział wszyscy zainteresowani historią. Wstęp wolny.

Konferencja naukowa pod hasłem Szkoła pod presją. Ideologizacja i polityka przymusu wobec polskiej oświaty w latach 1944–1956 zorganizowana jest z okazji 80. rocznicy zwołania zjazdów nauczycielskich w Łodzi i Bytomiu, podczas których polscy pedagodzy wyrazili sprzeciw wobec zawłaszczania oświaty przez władze komunistyczne.

Autorami wystąpień, które zostaną wygłoszone podczas tego wydarzenia, są zarówno przedstawiciele IPN, jak i różnych instytucji badawczych z całego kraju. Przyjadą między innymi naukowcy ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Uniwersytetu Rzeszowskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, czy Uniwersytetu Łódzkiego.

Tematami przewodnimi referatów i dyskusji będą działania władz państwowych i oświatowych wobec szkolnictwa w czasach stalinizmu, indoktrynacja nauczycieli m.in. w ramach szkoleń i posiedzeń rad pedagogicznych, ideologizacja działań wychowawczych szkoły, programów szkolnych i podręczników, postawy nauczycieli i uczniów wobec polityki przymusu oraz różne aspekty codziennego życia szkoły funkcjonującej pod presją wdrażania sowieckich wzorców.

Program konferencji

9.00–9.15 – Otwarcie konferencji, powitanie gości i prelegentów.

Panel I

Wybrane aspekty polityki oświatowej władz państwa polskiego wobec szkolnictwa.
Prowadzący: prof. Adam Massalski, Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach.

9.15–9.35

Prof. Mirosław Golon, Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Bydgoszczy / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Od zwalczania religii i tradycji narodowej po kult Stalina i promocję kolektywizacji. PZPR wobec młodzieży szkolnej w okresie stalinowskim na przykładzie działań wobec placówek oświatowych w wybranych powiatach Polski północnej.

9.35–9.55

Dr Magdalena Rzepka, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Odbudowa i przebudowa: polskie szkolnictwo w latach 1947–1949 w świetle protokołów Komisji Oświatowej Sejmu Ustawodawczego.

9.55–10.15

Dr Ewa Pogorzała, Uniwersytet Rzeszowski, Polityka oświatowa państwa polskiego wobec mniejszości narodowych i etnicznych w latach 1944–1956.

10.15–10.35

Dr Tomasz Solarski, Instytut Debaty Publicznej w Gdańsku, Formy oddziaływania Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej dla pracowników nauki na pedagogikę polską (1951–1956).

10.35–10.55

Dr Judyta Bielanowska, Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu / Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku, Ideologizacja dyskursu naukowego w Polsce ludowej na przykładzie działalności WUML.

10.55–11.10 – Dyskusja.
11.10–11.30 – Przerwa kawowa.

Panel II
Wpływ indoktrynacji i presji ideologicznej na postawy pracowników oświaty i funkcjonowanie placówek szkolnych.
Prowadząca: dr Izabela Bożyk, Instytut Pamięci Narodowej, Delegatura w Kielcach.

11.30–11.50

Maria Żukowska, Uniwersytet w Białymstoku, Historia pod kontrolą. Jak Stalin osobiście kształtował narrację podręcznikową i jakie to miało konsekwencje dla edukacji w Polsce 1944–1956.

11.50–12.10

Anna Siekierska, Uniwersytet Gdański, Nauczyciele i nauczycielki trójmiejskich szkół pod presją ideologiczną w latach 1945–1956.

12.10–12.30

Mateusz Gąssowski, Uniwersytet Wrocławski, Liceum św. Augustyna w Warszawie – katolicki ewenement na mapie socjalistycznej oświaty PRL.

12.30–12.50

Jerzy Autuchiewicz, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Białymstoku, Nauczyciel to działacz. Skutki indoktrynacji nauczycieli w województwie białostockim w latach 1944–1956.

12.50 – 13.10

Dr Matusz Ratyński, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, Jan Dębski. Kurator okręgu dolnośląskiego w latach 1945–1947.

13.10–13.30

Prof. UŁ Konrad Klejsa, Uniwersytet Łódzki, Kino do tablicy. Polityka programowa Działu Filmów Oświatowych / Wytwórni Filmów Oświatowych w latach 1946–1953.

13.30–13.45 – Dyskusja.
13.45–14.15 – Przerwa obiadowa.

Panel III
Polityka przymusu w oświacie w świetle badań regionalnych i prasy.
Prowadząca: dr Marzena Grosicka, Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach.

14.15–14.35

Prof. Ewa Kula, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Studium Nauczycielskie w Kielcach wobec wychowania religijnego słuchaczy w latach 1954–1956 w świetle źródeł archiwalnych.

14.35–14.55

Dr Wiesława Rutkowska, Archiwum Państwowe w Kielcach, Indoktrynacja w szkolnictwie w świetle protokołów rad pedagogicznych w szkołach zawodowych i średnich w Starachowicach w latach 1945–1956.

14.55–15.15

Dr Paweł Glugla, badacz niezależny, Tarnów, Komitety Rodzicielskie i ich rola w komunistycznej ideologizacji polskiego szkolnictwa w latach 1949–1956 na przykładzie województwa rzeszowskiego.

15.15–15.35

Dr Renata Knyspel-Kopeć, Centralna Biblioteka Wojskowa w Warszawie, Problematyka szkolnictwa polskiego w świetle Dodatku "Oświata i Wychowanie" (1945–1946).

15.35–15.55

Dr Mieczysław Kopeć, Główna Biblioteka Pracy i Zabezpieczenia Społecznego w Warszawie, Edukacja zawodowa kadr przemysłu metalowego w świetle czasopisma branżowego "Mechanik" w latach 1946–1956.

15.55–16.15

Dr Izabela Bożyk, Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach, Polityka przymusu i ideologizacji w liceach pedagogicznych na przykładzie wybranych placówek województwa kieleckiego w latach 1944–1956.