Autorem słów „Mazurka Dąbrowskiego”, pierwotnie znanego jako „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” jest Józef Wybicki. Melodia pieśni, której autor pozostaje nieznany, oparta jest na motywach mazurka ludowego. Pieśń powstała między 16 a 19 lipca 1797 r., we włoskim miasteczku Reggio Emilia na uroczystość pożegnania gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, udającego się na spotkanie z Napoleonem i odchodzących z miasta legionistów. Już w roku 1798 znano ją we wszystkich zaborach. Tekst „Mazurka Dąbrowskiego” po raz pierwszy ogłoszono w lutym 1799 r., w Mantui, w gazetce "Dekada Legionowa". Pieśń ta śpiewana była podczas powstania listopadowego, styczniowego, na Wielkiej Emigracji oraz podczas I i II wojny światowej. Tekst „Mazurka” znany był w 17 językach, m.in.: niemieckim, francuskim, angielskim, rosyjskim, węgierskim, chorwackim, macedońskim, serbskim, słowackim, litewskim. Zyskał przez to wielką popularność międzynarodową.
Hymn to uroczysta pieśń pochwalna lub świąteczna. Pierwotnie sławiono nią bóstwo, później także bohaterów, ich czyny oraz wielkie idee. Hymn państwowy to patriotyczna pieśń o zasięgu ogólnokrajowym. Jest uzewnętrznieniem poczucia wspólnoty i odrębności narodowej. Wyraża zbiorowe uczucia wobec symboli, tradycji i instytucji danego narodu.
Aktualna treść „Mazurka Dąbrowskiego” na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych brzmi:
Jeszcze Polska nie zginęła,
Kiedy my żyjemy.
Co nam obca przemoc wzięła,
Szablą odbierzemy.
Marsz, marsz Dąbrowski,
Z ziemi włoskiej do Polski.
Za twoim przewodem
Złączym się z narodem.
Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
Będziem Polakami.
Dał nam przykład Bonaparte,
Jak zwyciężać mamy.
Marsz, marsz...
Jak Czarniecki do Poznania
Po szwedzkim zaborze,
Dla ojczyzny ratowania
Wrócim się przez morze.
Marsz, marsz...
Już tam ojciec do swej Basi
Mówi zapłakany —
Słuchaj jeno, pono nasi
Biją w tarabany.
Marsz, marsz...
Według pisowni rękopisu Wybickiego, o czym pisze J.S. Kopczewski w książce „O naszym hymnie narodowym”, tekst „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” brzmi nieco inaczej:
Jeszcze Polska nie umarła,
kiedy my żyjemy.
Co nam obca moc wydarła,
szablą odbijemy.
Marsz, marsz, Dąbrowski
do Polski z ziemi włoski
za Twoim przewodem
złączem się z narodem.
Jak Czarnecki do Poznania
wracał się przez morze
dla ojczyzny ratowania
po szwedzkim rozbiorze.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Przejdziem Wisłę przejdziem Wartę
będziem Polakami
dał nam przykład Bonaparte
jak zwyciężać mamy.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Niemiec, Moskal nie osiędzie,
gdy jąwszy pałasza,
hasłem wszystkich zgoda będzie
i ojczyzna nasza.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Już tam ojciec do swej Basi
mówi zapłakany:
"słuchaj jeno, pono nasi
biją w tarabany."
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Na to wszystkich jedne głosy:
"Dosyć tej niewoli
mamy Racławickie Kosy,
Kościuszkę, Bóg pozwoli”
Józef Wybicki urodził się 29 września 1747 r. w Będominie na Pomorzu, zmarł natomiast 10 marca 1822 r. w Manieczkach. Był posłem na Sejm 1767 r., konfederatem barskim, uczestnikiem prac nad kodeksem praw, współpracownikiem Komisji Edukacji Narodowej, działaczem stronnictwa patriotycznego w czasie Sejmu Czteroletniego, uczestnikiem insurekcji kościuszkowskiej, współorganizatorem legionów we Włoszech, pełnomocnikiem Napoleona na zajmowanych przez Francuzów terenach polskich podczas kampanii 1806 i 1809 r., wysokim urzędnikiem w Królestwie Polskim. W swych utworach literackich podejmował kwestie związane z polityką i życiem społecznym.
Źródło:
www.isip.sejm.gov.pl
www.univ.gda.pl
