Czy nazwy diecezji piszemy dużą literą?

Autor: Edyta Ruszkowska Porad językowych udziela prof. zw. dr hab. Marek Ruszkowski – językoznawca, autor ponad 170 publikacji, w tym 10 książek, pracownik naukowy Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, rzeczoznawca podręczników szkolnych Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Pytania do prof. Marka Ruszkowskiego prosimy przesyłać na adres: pik@wdk-kielce.pl (w tytule prosimy zaznaczyć „Porady językowe”).



Czy nazwy diecezji piszemy dużą literą?

Teoretycznie mamy cztery możliwości, np. „diecezja poznańska”, „Diecezja Poznańska”, „Diecezja poznańska”, „diecezja Poznańska”. Czwartą możliwość należy od razu odrzucić, ponieważ nie ma żadnego oparcia w regułach ortograficznych, trzecia nie jest spotykana w wydawnictwach poprawnościowych. Zwyczaj językowy jest niejednolity, co sprawia, że na stronach internetowych poszczególnych diecezji spotykamy różne wersje, np. „diecezja bydgoska” i „Diecezja Bydgoska”.
Zasada ortograficzna mówi, że nazwy okręgów administracyjnych (współczesnych i historycznych) piszemy małą literą, np. „województwo mazowieckie”, „powiat przemyski”, „ziemia łęczycka”. Nie jest jednak jasne, czy ta zasada dotyczy również podziału administracyjnego, który obowiązuje w Kościele rzymskokatolickim. Przykład zawarty w „Ortografii polskiej” (wyd. 2, Ossolineum 1972) wskazuje, że tak: „diecezja tarnowska” (s. 35 i 141). Tak samo tę kwestię przedstawia Jan Grzenia w „Słowniku poprawnej polszczyzny” (Warszawa 2004), który zauważa, że w nazwach własnych wyraz „diecezja” piszemy małą literą, np. „diecezja poznańska” (s. 89). W pracy „Zasady pisowni słownictwa religijnego” pod redakcją Renaty Przybylskiej i Wiesława Przyczyny (Tarnów 2005), która jest rekomendowana przez Radę Języka Polskiego, zawarta jest zasada mówiąca, że nazwy kościelnych jednostek administracyjnych („archidiecezja”, „diecezja”, „parafia”, „prowincja”, „kustodia”) „piszemy w zasadzie małą literą, chyba że są to oficjalne jednostkowe nazwy, wówczas piszemy wielką literą wszystkie człony” (s. 24). Nazwy diecezji można uznać za oficjalne i jednostkowe, więc pisownia „Diecezja Bydgoska”, „Diecezja Poznańska” jest uzasadniona.
Nie zmienia to faktu, że w prestiżowych wydawnictwach z zakresu kultury języka spotykamy dwie wersje: „diecezja poznańska”, „Diecezja Poznańska”. Obie należy uznać za poprawne.