Dzień Wszystkich Świętych i Zaduszki

30.10.2011   Autor: Barbara Jankowska-Piróg Wierzono, że w dniu Wszystkich Świętych (1 listopada) oraz w nocy z tego dnia na Dzień Zmarłych (2 listopada) dusze przodków odwiedzają domy, w których kiedyś mieszkały. Drzwi domów zostawiano na noc uchylone. Zostawiano też dla dusz na noc chleb na stole. Lepiej było też nie wychodzić z domu po zachodzie słońca, aby nie spotkać ducha.

Na grobach zapalano świeczki i układano wieńce z jedliny. Wieszano je także na krzyżach. Do kościoła i na cmentarz wychodzono rano, a wracano do domu dopiero wieczorem. Zabierano więc ze sobą żywność. Na cmentarzu należało zachowywać się dostojnie, poważnie i cicho.

Ze względu na wiarę w obecność dusz zmarłych w świecie ludzi żyjących, tych ostatnich w czasie Zaduszek obowiązywało wiele zakazów. Nie można więc było wymachiwać siekierą w trosce o to, aby wszystkie dusze mogły bez problemów wrócić na miejsce swojego pobytu. Istniała przekonanie, że duszom w ten dzień nie można przeszkadzać. Nie wolno więc było hałasować, prać kijankami, szyć i sprzątać. Zakazane było też w tym dniu grzebanie zmarłych, chociaż do kościoła wstawiano katafalk z otwartą trumną i układano wszystkie przedmioty potrzebne do mszy. Chodziło jednak o to, aby przybywające do kościoła dusze mogły się modlić. Istniało wierzenie, że w nocy z pierwszego na drugi dzień Świąt Zadusznych dusze zmarłych odprawiają swoją własną mszę. W kościele trzeba było zostawić otwarte drzwi, ponieważ dusze mogą przyjść w każdej chwili. Nie wolno też było przebywać w pobliżu kościoła ludziom żywym.


Opracowała Barbara Jankowska
Głównie na podstawie pracy Kultura obyczajowa mieszkańców wsi kieleckiej XIX i XX wieku, Kielce 1995, w konsultacji z autorką – prof. dr hab. Haliną Mielicką.

Pozostała bibliografia:

1. Halina Mielicka, Kultura obyczajowa mieszkańców wsi kieleckiej XIX i XX wieku, Kielce 1995
2. Oskar Kolberg, Dzieła wszystkie, Lud, Kieleckie, T. 18, część I, Kraków 1885
3. Józef Szczypka, Kalendarz Polski, Warszawa 1984
4. Irena Kubiak, Krzysztof Kubiak, Chleb w tradycji ludowej, Warszawa 1981
5. Władysław Siarkowski, Materiały do etnografii ludu polskiego z okolic Kielc, Kielce 2000
6. Jan Stanisław Bystroń, Dzieje obyczajów w dawnej Polsce, wiek XVI-XVIII, T II, Warszawa 1976
7. We włościańskim Mniowie, pod redakcją Eugeniusza Kosika, Kielce 1999
8. Eugeniusz Frankowski, Kalendarz obrzędowy ludu polskiego, Warszawa 1928
9. Zofia Kossak, Rok Polski – obyczaj i wiara, Warszawa 1974
10. Janusz Kamocki, Od andrzejek do dożynek, Warszawa 1986
11. Małgorzata Drozd-Piasecka, W. Paprocka, W kręgu tradycji i sztuki ludowej, Warszawa 1985


Zapraszamy do odwiedzenia naszej zakładki poświęconej miejscom pamięci narodowej w województwie świętokrzyskim.