Hej, kolęda, kolęda

24.12.2011   Autor: Barbara Jankowska-Piróg Nazwa „kolęda” pochodzi od łacińskiego wyrazu „calendae”. Oznacza pierwszy dzień miesiąca. „Kalendy" styczniowe, które rozpoczynały nowy rok, były wielkim świętem. Z kolędą wiązał się zwyczaj składania sobie nawzajem darów i życzeń. Na początku kolęda oznaczała więc pieśń noworoczną, zawierającą życzenia pomyślności i urodzaju na nowy rok.

Nie wiadomo dokładnie, kiedy kolęda utożsamiona została z pieśnią bożonarodzeniową. Prawdopodobnie nastąpiło to w XIX wieku. Nie wiadomo też, kiedy dokładnie zaczęto kolędować w Polsce. Wiadomo jednak, że w XIII w. św. Franciszek z Asyżu zbudował pierwszą szopkę bożonarodzeniową. Zwyczaj ten poprzez franciszkanów szybko dotarł do Polski i zrodził okazję do powstania pieśni ludowych opisujących realia narodzin Jezusa. Nazwę „kolędy” otrzymały te pieśni dopiero ok. XVII w. Wcześniej kolędą nazywano m.in. dar dla parafii, wizytę proboszcza, lub chodzenie z szopką.

Kolędy początkowo tworzyli anonimowi pielgrzymi. Tłumaczono je wówczas z łaciny. Powstawały w klasztorach i na dworach, w środowisku żaków czy służby kościelnej. Pisali je ludzie związani z parafią (księża, zakonnicy, słudzy, uczniowie), potem także artyści. Wśród nich najbardziej znani to Piotr Skarga, Franciszek Karpiński, Teofil Lenartowicz. Dziś także wielu znakomitych artystów przedstawia własne aranżacje kolęd. Kolędowanie stało się tradycją jednoczącą ludzi nie tylko przy domowym stole, czy w kościele, ale także na koncertach.

Jedną z najważniejszych polskich kolęd "W żłobie leży" napisał na przełomie XVII i XVIII wieku Piotr Skarga - do melodii poloneza koronacyjnego króla Władysława IV. "Bóg sie rodzi" napisał Franciszek Karpiński. Pisali je m.in. Sęp-Szarzyński, Morsztyn, ks. Hołubowicz, ks. Antoniewicz.

Najpopularniejsze kolędy:
1. Do szopy hej pasterze
2. Dzisiaj w Betlejem
3. Jezusa narodzonego
4. Lulajże Jezuniu
5. Narodził się Jezus Chrystus
6. Nie było miejsca dla Ciebie
7. Pastuszkowie ze snu powstali
8. Pójdźmy wszyscy do stajenki
9. W żłobie leży
10. Wśród nocnej ciszy
11. Anioł pasterzom mówił
12. Bóg Się Rodzi
13. Gdy się Chrystus rodzi
14. Gdy Śliczna Panna
15. Jezus Malusieńki
16. Narodził się nam Zbawiciel
17. Oj Maluśki
18. Przybieżeli do Betlejem
19. W żłobie leży
20. Cicha Noc


Źródło:
www.koleda.kdm.pl
www.wigilia.pl
www.koledy.pl