Herling-Grudziński Gustaw

Autor: Edyta Ruszkowska Gustaw Herling–Grudziński – pisarz, eseista, krytyk literacki, dziennikarz, żołnierz, więzień łagrów. Urodził się 20 maja 1919 roku w Skrzelczycach gm. Pierzchnica w rodzinie zasymilowanych Żydów, zmarł 4 czerwca 2000 r. w Neapolu. Dwa lata studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim, pisał dla czasopism Ateneum, Pion, Nowy Wyraz, był kierownikiem tygodnika Orka na Ugorze. 15 października 1939 założył wraz z kolegami jedną z pierwszych polskich organizacji konspiracyjnych - Polską Ludową Akcję Niepodległościową (PLAN). Był jej szefem przez 2 miesiące. W marcu 1940 próbował przedostać się z Grodna na Litwę. Wynajęci przez niego przemytnicy okazali się jednak być na usługach NKWD i Grudziński został aresztowany zaraz po opuszczeniu miasta. Umieszczono go w tamtejszym więzieniu, gdzie został szybko skazany na 5 lat pobytu w obozach. Następnie, poprzez więzienia w Witebsku, Leningradzie i Wołogdzie, trafia do łagru w Jercewie. 20 stycznia 1942 po dramatycznej głodówce protestacyjnej został stamtąd zwolniony na mocy, obowiązującego już od niemal pół roku, układu Sikorski-Majski. Wstrząsający opis rzeczywistości obozowej zawarł później w książce Inny świat. 12 marca w Ługowoje udało mu się przyłączyć do armii gen. Andersa. Walczył m.in. pod Monte Cassino, za co otrzymał order Virtuti Militari. Po wojnie, w roku 1945, został emigrantem politycznym. Wraz z żoną Krystyną przeniósł się do Londynu, gdzie był publicystą londyńskiego tygodnika Wiadomości. Współtworzył i redagował miesięcznik Kultura. Był także członkiem Instytutu Literackiego. W latach 1952-1955 pracował dla Radia Wolna Europa w Monachium. W 1955 r. osiadł na stałe w Neapolu, gdzie poślubił Lidię, córkę Benedetto Crocego. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W roku 1990 został laureatem nagrody literackiej polskiego PEN Clubu im. J. Parandowskiego, w 2000 r. odebrał w Krakowie doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Dorobek literacki:
• 1945 - Żywi i umarli (Rzym) - debiut książkowy
• 1951 - Inny świat (Londyn 1953)
• 1960 - Skrzydła ołtarza (Paryż)
• 1963 - Drugie przyjście (Paryż)
• 1969 - Upiory rewolucji (Paryż)
• 1973 - Dziennik pisany nocą 1971-1972 (Paryż)
• 1980 - Dziennik pisany nocą 1973-1979 (Paryż)
• 1983 - Podróż do Burmy (Londyn)
• 1984 - Dziennik pisany nocą 1980-1983 (Paryż)
• 1988 - Wieża i inne opowiadania (Poznań)

Źródło:
Zdzisław Kudelski, Pielgrzym Świętokrzyski: szkice o Herlingu-Grudzińskim
wikipedia.org/wiki/Gustaw_Herling-Grudzi%C5%84ski
www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_herling_grudzinski_gustaw
www.e-teatr.pl/pl/zdjecia/pisarze,_poeci/polska/herling-grudzinski.jpg