Świętokrzyska baba-jaga

23.08.2008   Autor: Barbara Jankowska-Piróg Czarownica - wieszczka, guślarka, znachorka. Kobieta, która od w dawnych czasach zajmowała się wróżbami, czarami, odczynianiem uroków, zielarstwem, leczeniem i odbieraniem porodów. W wyobrażeniach jawi nam się jako stara kobieta, wiedźma, niebezpieczna, odrażająca. Była ucieleśnieniem zła, kontaktów z diabłem i szkodliwej magii.

Praktyki czarownic nie zawsze kończyły się powodzeniem, przez co łatwo narażane były na krytykę i złość społeczeństwa. Kończyło się to dla nich ukamienowaniem, sądem, a nawet stosem. Nastroje te umocniło upowszechnienie się wizerunku czarownicy spółkującej z szatanem w miejscach czczonych wcześniej jako ośrodki kultu pogańskiego. W Średniowieczu powszechnie znane były przypadki oskarżania kobiet o udział w magicznych praktykach, procesy o czary i polowania na czarownice.
Pierwotnie czarownice ukazywano jako kobiety latające na zwierzętach lub na żerdzi z płotu, którą dopiero później zastąpiła miotła. W dawnych wierzeniach miotle używanej do domowych porządków przypisywano magiczną symbolikę o właściwościach oczyszczających i wypędzających.
W tradycji ludowej Gór Świętokrzyskich postać baby-jagi ukształtowała się pod wpływem legend o pogańskiej przeszłości Łyśca, o czczonych tam dawniej bóstwach Lada, Boda i Leli oraz podania o odbywających się tam sabatach – zlotach czarownic.
Podania o świętokrzyskiej czarownicy przetrwały do dziś. Wizerunek jej stał się nieodłącznym symbolem regionu.