Sobota, 19 września 2020 - Januarego, Konstancji, Leopolda

O Reginie Lilientalowej A A A

Piątek, 11 września 2020 Autor: Edyta Ruszkowska
Stowarzyszenie im. Jana Karskiego zaprasza na spotkanie online w ramach studium "ABC judaizmu i kultury żydowskiej". O Reginie (Gitli) Lilientalowej, przedwojennej żydowskiej etnografce, jej walce o zachowanie kulturowej odrębności narodu oraz o przywracaniu tego, co zostało wymazane, opowie prawnuczka bohaterki spotkania.
"Jest obowiązkiem wszystkich Żydów i każdego innego narodu, mającego szacunek wobec swojej przeszłości, uwieczniać to, co dawne. Trzeba się spieszyć czynić to, ponieważ dziedzina żydowskiego folkloru jest prawie nie ruszona, a życie zaciera krok po kroku dawne tradycje"- pisała Regina Lilientalowa (1875-1924) w przedmowie do "Świąt żydowskich" o czasach, w których żyła. Były to czasy przełomowe, kiedy pomimo eskalacji antysemityzmu i coraz częstszego wynarodowiania się Żydów, dojrzewała wśród nich świadomość własnej podmiotowości, pojawiał się imperatyw zachowania swojej kulturowej odrębności, toczyła się walka o status języka jidysz.

"Czy istotnie sądzicie, że Żyd mówiący swoim językiem, nie wyzbywający się tego, co w nim samym jest, nie może kochać tego co święte, i tęsknić za wielkim i górnym? Czy naprawdę myślicie, że Żyd może stać się człowiekiem tylko kosztem wyrzucenia z siebie swego "ja", i że w Polsce jedynie polska kultura zdoła wznieść Żyda na wyżyny etyki i człowieczeństwa?" - pytała Lilientalowa na łamach pisma "Ogniwo" w 1905 roku, sprzeciwiając się narzucaniu Żydom obcych i rzekomo wyższych standardów. Chcąc uwrażliwić polskich czytelników na kulturę swojego narodu, tłumaczyła na polski jidyszową literaturę, między innymi opowiadania swojego mentora, Ichcoka Lejbusza Pereca, zwanego ojcem literatury jidysz. Pochodziła z rabinicznej rodziny, była potomkinią słynnego talmudysty Akiwy Egera.

Nad innymi badaczami folkloru miała tę przewagę, że mogła pisać swe prace na kanwie własnych doświadczeń - doświadczeń dziewczyny wychowanej w tradycyjnym żydowskim domu, znającej słowa modlitw i pieśni, oswojonej z obrzędowością. Skończyła polskie progimnazjum w Sandomierzu, później była słuchaczką tzw. Latającego Uniwersytetu, gdzie ogromny wpływ wywarł na jej dalszą drogę socjolog, ale i socjalista, Ludwik Krzywicki. Spojrzała wówczas na kulturę z której wyrosła okiem intelektualistki, ze świeckiej perspektywy, bywała wobec niej krytyczna - np. bacznie obserwując role przypisane obu płciom przez tradycję akcentowała marginalizowanie kobiet. Dostrzegła w żydowskich rytuałach skarb, który na miano cywilizacji zasługuje i który trzeba chronić przed unicestwieniem.

Antycypując najróżniejsze zagrożenia dla piętnowanej kultury, nie o przewidziała największego ciosu - pieców krematoryjnych i murów getta.

Piętnaście lat po jej śmierci, po bogatej aszkenazyjskiej kulturze pozostaną tylko okruchy. Dziś dzięki jej pracom i drobiazgowym opisom rytuałów, przywraca się to co wymazane.

Regina Lilientalowa nie przewidziała że także jej własna prawnuczka, wykorzeniona Żydówka, czerpać będzie wiedzę o świętach i obyczajach żydowskich z jej prac etnograficznych, często korzystając zresztą z informacji zawartych w przypisach - pierwotnie adresowanych do nieżydowskich czytelników. Po Zagładzie te tradycje nie przechodziły już bowiem płynnie z pokolenia na pokolenie.

Dorota Liliental - absolwentka Wydziału Sztuk Dramatycznych kalifornijskiego Uniwersytetu w Berkeley, w Stanach Zjednoczonych (1988). Pierwsze doświadczenia na scenie zdobywała w San Francisco. Po kilkunastu latach emigracji w Kaliforni wróciła do Polski, kraju jej dzieciństwa. Mieszka w Warszawie, pracuje jako aktorka filmowa, a także jako lektorka użyczająca głosu w nagraniach radiowych i telewizyjnych, oraz jako lektorka języka angielskiego i tłumaczka. Prawnuczka żydowskiej etnografki Reginy
Lilientalowej.

Stowarzyszenie im. Jana Karskiego zaprasza 19 października o godzinie 17.00. Link do wykładu: https://youtu.be/8LzUp65BVsY

Źródło: Stowarzyszenie im. Jana Karskiego

Zmarła Irena Żukowska-Rumin

W piątek, w wieku 70 lat, zmarła Irena Żukowska-Rumin - poetka, interpretatorka literatury,...

Senior Show w Wojewódzkim Domu Kultury w Kielcach

W minioną niedzielę odbyła się kolejna edycja Senior Show on-line. Grupa powstała w Internecie...

"Dziecko kwiat" Iwony Stachury

17 września w Galerii Związku Polskich Artystów Plastyków Okręgu Kieleckiego odbył się wernisaż...

Ogólnopolski Festiwal "Scyzoryki 2020"

W najbliższą sobotę na placu przed Kieleckim Centrum Kultury odbędzie się koncert finałowy...

Finał 44. Buskich Spotkań z Folklorem

Buskie Spotkania z Folklorem to coroczny przegląd i konkurs kapel, instrumentalistów, śpiewaków,...

1920 Wojna Światów

W Wojewódzkim Domu Kultury prezentowana jest wystawa plakatów "1920 Wojna Światów", przygotowana...

Zmarła Irena Żukowska-Rumin

W piątek, w wieku 70 lat, zmarła Irena Żukowska-Rumin - poetka, interpretatorka literatury,...

Konkurs kultury ludowej

Etno Świętokrzyskie – to konkurs kultury ludowej w formie online, który ma zachęcić lokalnych...

Powered by Actualizer & Heuristic
Copyright © 2014 by PIK KIELCE
Licznik odwiedzin: 44 009 121
Polityka prywatności | Mapa strony

Cookies

Ta strona korzysta z cookies, które instalowane są w Twojej przeglądarce, więcej informacji w Polityce Prywatności